Munarmedia.kz 09.04.2026 /Astana/
Куба алдағы кезеңде АҚШ-тың сыртқы саяси қысымының негізгі бағыттарының біріне айналуы мүмкін. Бұл туралы Джорджтаун университетінің сарапшысы Вадим Гришин мәлімдеді.
Сарапшының пікірінше, АҚШ әкімшілігі Кубаны Батыс жарты шардағы ықпалын көрсету үшін «саяси тұрғыда тиімді әрі салыстырмалы түрде оңай кейс» ретінде қарастырады. Бұған Дональд Трамп-тың Кубаға қатысты мәлімдемелері дәлел. Ол 2026 жылдың наурыз айында Кубамен байланыстар басталғанын айтып, «Ираннан кейін» әрекет ету мүмкіндігін жоққа шығармаған.
Куба режимінің эволюциясы
1959 жылғы революциядан кейін Куба социалистік мемлекет ретінде қалыптасып, ұзақ жылдар бойы КСРО мен кейіннен Венесуэла қолдауына сүйенді. Алайда сыртқы қолдаудың әлсіреуі ел экономикасына ауыр соққы болды.
1990-жылдары КСРО ыдырағаннан кейін Куба терең экономикалық дағдарысқа ұшырап, билік шектеулі реформалар жүргізуге мәжбүр болды. Кейін Фидель Кастро мен Уго Чавес арасындағы одақ елге уақытша экономикалық қолдау көрсетті.
Ал Рауль Кастро кезеңінде экономиканы ішінара жаңғырту әрекеттері жасалғанымен, саяси жүйе өзгеріссіз қалды.
Қазіргі дағдарыс
Соңғы жылдары Куба жан-жақты дағдарысқа тап болды:
2019–2025 жылдары экономика 10%-дан астам қысқарды
инфляция ресми түрде 25%-дан төмен түспеді
2021 жылдан бері 1 млн-нан астам адам елден кеткен
Сонымен қатар, энергия тапшылығы күшейіп, 2026 жылы елде бірнеше рет ірі электр жарығының өшуі тіркелген.
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі жағдай «мемлекет-субсидияның күйреуі» ретінде сипатталады. Яғни бұрынғы жүйе сыртқы көмек, идеология және бақылау арқылы сақталып келген болса, бүгінде бұл тіректер әлсіреген.
АҚШ факторы және ықтимал сценарийлер
Куба мәселесі АҚШ ішкі саясатында да маңызды рөл атқарады. Бұған тарихи факторлар, соның ішінде Кариб дағдарысы және миграциялық толқындар әсер етеді.
Сарапшылар Кубаның болашағына қатысты бірнеше сценарийді атайды:
жоғарыдан басқарылатын реформалар
келісім арқылы өтетін саяси транзит
ұзаққа созылған дағдарыс
немесе күрт жүйелік өзгеріс
Бұл процестерге сыртқы ойыншылар да ықпал етуі мүмкін. Атап айтқанда:
Қытай – экономикалық серіктес ретінде
Ресей – саяси қолдау тұрғысынан
Ватикан – делдал ретінде
Марко Рубионың рөлі
АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Куба бағыты бойынша маңызды фигура саналады. Кубалық эмигранттар отбасынан шыққан саясаткер ретінде ол бұл мәселенің саяси және тарихи маңызын жақсы түсінеді.
Сарапшылардың пікірінше, Рубио Кубадағы өзгерістерге ықпал ете алатын негізгі тұлғалардың бірі болуы мүмкін. Алайда оның саясаты Кубада тұрақтылыққа әкеле ме, әлде керісінше дағдарысты тереңдете ме – бұл алдағы уақыттың еншісінде.
Жалпы алғанда, Куба бүгінгі таңда трансформация алдында тұр. Бірақ бұл өзгерістердің қалай жүзеге асатыны және оның нәтижесі қандай болатыны әзірге белгісіз.
#Куба #АҚШ #саясат #дағдарыс #реформа #Кастро #МаркоРубио #халықаралыққатынастар