Munarmedia.kz 06.04.2026 /Astana/ – Сарапшылардың бағалауынша, жаһандық қауіпсіздік архитектурасы айтарлықтай өзгеріс кезеңін бастан өткеруде. Федерация американских ученых (FAS) ұсынған соңғы мәліметтерге сәйкес, ядролық оқтұмсықтардың әлем бойынша бөлінісі төмендегідей:
Негізгі ойыншылар – Ресей мен АҚШ
Әлемдік ядролық қордың басым бөлігі әлі де осы екі елдің үлесінде:
– Ресей: 4 309 бірлік (2020 жылдан бері өзгеріс жоқ)
– АҚШ: 3 700 бірлік (2020 жылмен салыстырғанда -1%)
Сарапшылардың айтуынша, АҚШ пен Ресей арасындағы ядролық келісімнің 2026 жылы мерзімінің аяқталуы соңғы 50 жылда алғаш рет арсенал көлеміне қойылған ресми шектеулерді алып тастады.
Қай елдер қарқынын арттырып жатыр? (2020–2025)
Дәстүрлі ядролық державалар тұрақтылықты сақтап отырғанымен, Азия елдері айтарлықтай өсім көрсетуде:
– Қытай: 600 бірлік (+71%). 2030 жылға қарай 1 000-нан асады деген болжам бар
– Солтүстік Корея: 50 бірлік (+233%) – ең жоғары салыстырмалы өсім
– Үндістан: 180 бірлік (+20%)
– Пәкістан: 170 бірлік (+6%)
Еуропадағы тұрақтылық
Еуропалық ядролық державалар соңғы бес жылда арсенал көлемін өзгертпеген:
– Франция: 290 бірлік
– Ұлыбритания: 225 бірлік
НАТО және әлем
Әскери-саяси одақтар тұрғысынан алғанда:
– НАТО елдері (АҚШ, Франция, Ұлыбритания) – әлемдік арсеналдың 44%-ы
– НАТО құрамына кірмейтін елдер – 56%
Сарапшылар қазіргі кезеңді «шектеусіз жинақтау» дәуірінің басталуы ретінде бағалайды. Бұл жағдайда екі ірі державаның үстемдігі біртіндеп әлсіреп, Қытай және Азиядағы өзге де аймақтық ойыншылардың ықпалы күшейіп келеді.