Munarmedia.kz 08.01.2026 /Астана/–АҚШ президенті Дональд Трамп Вашингтонның 66 халықаралық ұйымнан шығуын көздейтін меморандумға қол қойды. Бұл туралы Ақ үй ресми түрде хабарлады. Құжат АҚШ-тың сыртқы саясатында түбегейлі бетбұрыс жасалуы мүмкін екенін аңғартады.
Меморандумға сәйкес, АҚШ-тың барлық атқарушы департаменттері мен агенттіктері Біріккен Ұлттар Ұйымына кірмейтін 35 халықаралық ұйыммен және БҰҰ жүйесіне кіретін 31 құрылыммен ынтымақтастықты және қаржыландыруды тоқтатуға міндеттеледі. Ақ үйдің түсіндіруінше, аталған ұйымдар АҚШ-тың ұлттық мүддесіне, қауіпсіздігіне, экономикалық өркендеуіне немесе мемлекеттік егемендігіне қайшы әрекет етеді.
Ақ үй өкілдері бұл шешімнің басты мақсаты – америкалық салық төлеушілердің қаражатын жаһандық мүдделерді ілгерілететін немесе маңызды мәселелерді тиімсіз әрі қисынсыз шешетін құрылымдарға жұмсауды тоқтату екенін атап өтті. Ресми мәлімдемеде мұндай ұйымдар «АҚШ-тың басымдықтарына нұқсан келтіреді» деген баға берілген.
Сараптамалық көзқарас
Бұл қадам Трамп әкімшілігінің бұрыннан белгілі «America First» (Алдымен – Америка) саясатының жалғасы ретінде қарастырылады. Бұған дейін де АҚШ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, ЮНЕСКО, Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі кеңесі сияқты бірқатар халықаралық құрылымдармен арадағы қатынасты шектеуге ұмтылған болатын.
Сарапшылардың пікірінше, 66 ұйымнан бір мезетте шығу:
АҚШ-тың жаһандық институттардағы ықпалын әлсіретуі,
халықаралық шешім қабылдау үдерісінде көпжақты тетіктердің рөлін төмендетуі,
ал басқа державаларға, әсіресе Қытай мен Ресейге, босап қалған саяси кеңістікті пайдалануға мүмкіндік беруі мүмкін.
Сонымен қатар, бұл шешім халықаралық ұйымдардың қаржылық тұрақтылығына да әсер етуі ықтимал. Себебі АҚШ көптеген құрылымдардың ең ірі доноры саналады.
Қазақстан үшін маңызы қандай?
Қазақстан көпжақты дипломатияны, халықаралық ұйымдар арқылы ынтымақтастықты қолдайтын мемлекет ретінде белгілі. Егер АҚШ шынымен де бірқатар БҰҰ құрылымдары мен өзге ұйымдардан шықса, бұл:
халықаралық бастамалардың қаржыландырылу ауқымын қысқартуы,
кейбір бағдарламалардың қайта қаралуына әкелуі,
ал дамушы елдер үшін жаңа серіктестер іздеуге мәжбүрлеуі мүмкін.
Қорытындылай келе, АҚШ-тың бұл шешімі тек ішкі саяси қадам емес, жаһандық басқару жүйесіне тікелей әсер ететін стратегиялық сигнал ретінде бағалануда. Алдағы уақытта меморандумның нақты қалай іске асатыны және қандай ұйымдардан шығу бірінші кезекте жүзеге асатыны халықаралық қауымдастықтың басты назарында болмақ.