Munarmedia.kz. 14.09.2026. ASTANA Жаңаөзендегі ауруханаға күйік бөлімшесін ашу үшін бөлінген 223 млн теңге демеушілік қаражаттың тағдырына қатысты қылмыстық іс қоғам назарын аударуға тиіс. Өйткені бұл жерде әңгіме жай ғана қаржы есебі туралы емес. Сөз – медициналық көмекке мұқтаж адамдардың өмірі мен денсаулығына арналған ақша туралы.
Маңғыстау облысы бойынша Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, 2025 жылы Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасы «ҚазМұнайГаздан» Жаңаөзен көпбейінді қалалық ауруханасында күйік бөлімшесін ашуға демеушілік қаражат сұраған.
Жобаға 223 млн теңге бөлініп, қаражат «Өзенмұнайгаз» арқылы «Жарылқау» қоғамдық қорына аударылған.
Жоспар бойынша бұл ақшаға медициналық жабдықтың сегіз түрін сатып алу және мамандарды оқыту көзделген.
Алайда тергеу нұсқасына сенсек, жоспар мен нәтиженің арасы жер мен көктей болып шыққан.
Бөлімше үшін небәрі екі күйікке қарсы төсек сатып алынған.
223 млн теңге бөлінді, 92 млн теңге жұмсалды деген нұсқа бар
ҚМА мәліметінше, іс бойынша бірнеше адам күдікке ілінген. Олардың қатарында Жаңаөзен қаласы әкімінің бұрынғы орынбасары, қалалық аурухана директорының орынбасары, «Жарылқау» қоғамдық қорының басшысы және «AKBS Invest» компаниясының өкілі бар.
Тергеу болжамына сәйкес, күдіктілер жабдық сатып алуға шамамен 92 млн теңге жұмсаған. Ал қалған қаражат қолма-қол ақшаға айналдырылып, өзара бөлінген деген күдік бар.
Егер бұл нұсқа сотта дәлелденсе, онда ең маңызды сұрақ туындайды: 223 млн теңгенің қалған бөлігі қайда кетті?
Тергеу дерегінде «AKBS Invest» өкілінің алынған қаражаттың бір бөлігіне Астанадан пәтер сатып алғаны айтылады. Өзге фигуранттардың да пәтер, үй және автокөлік сатып алғаны көрсетілген.
Яғни ауруханаға қажетті медициналық инфрақұрылымға айналуы тиіс қаражаттың жеке мүлікке жұмсалғаны туралы күдік бар.
Бұл – жай ғана қаржы емес
Мұндай істерде миллиардтар мен миллиондар кейде есеп-қисаптағы сандар болып көрінуі мүмкін. Бірақ аурухана жағдайында әрбір теңгенің артында нақты адам тұр.
Күйік алған бала. Өндірісте жарақаттанған жұмысшы. Төтенше жағдайдан зардап шеккен тұрғын.
Күйік бөлімшесі үшін бөлінген ақша – осындай науқастарға қажетті құрал-жабдыққа, дәрігерлердің біліктілігін арттыруға, емдеу жағдайын жақсартуға жұмсалуы керек еді.
Ал егер бөлінген қаражаттың едәуір бөлігі басқа мақсатқа кеткен болса, оның зардабын тек қаржы есебінен іздеу жеткіліксіз.
Өйткені медициналық жабдықтың жоқтығы кей жағдайда адам өміріне тікелей әсер етуі мүмкін.
Демеушілік ақша болғаны жауапкершілікті азайтпайды
Бұл жерде тағы бір маңызды мәселе бар.
Қаражат бюджеттен емес, демеушілік көмек ретінде бөлінген. Бірақ бұл оның бақылаусыз жұмсалуына болады дегенді білдірмейді.
Керісінше, демеушілік қаражат нақты мақсатқа берілсе, оның сол мақсатқа жұмсалған-жұмсалмағаны қатаң бақылануы тиіс.
Бұл жағдайда ақша күйік бөлімшесін ашуға бөлінген.
Демек, қоғам үшін қарапайым сұрақ туындайды: 223 млн теңгеге не алынуы керек еді және іс жүзінде не алынды?
Жауаптың бір бөлігі тергеу материалдарында көрініп отыр: жоспарланған сегіз түрлі жабдықтың орнына екі арнайы төсек сатып алынған.
Қалған қаражаттың тағдырын енді тергеу анықтауы тиіс.
Қамау және мүлікке тыйым салу
Қазіргі уақытта іс бойынша үш адам қамауға алынған. Күдіктілердің мүлкіне, оның ішінде екі пәтерге, екі үйге және автокөлікке тыйым салынған.
Жаңаөзен қаласы әкімінің бұрынғы орынбасарына қатысты ҚР Қылмыстық кодексінің 361-бабы – лауазымдық өкілеттіктерді теріс пайдалану бойынша тергеу басталған.
Бұл ретте күдіктілердің кінәсі әзірге сот үкімімен дәлелденген жоқ. Сондықтан тергеу барысында айтылған деректер түпкілікті сот шешімі шыққанға дейін күдік ретінде қаралуы тиіс.
Ең бастысы – ақша ғана емес, нәтиже
Бұл істің қоғам үшін маңызы бір ғана 223 млн теңгемен өлшенбейді.
Мәселе – мемлекеттік органдардың, кәсіпорындардың, қоғамдық қорлардың және мердігерлердің арасындағы қаржы айналымының қаншалықты ашық екенінде.
Бір ұйым ақша бөледі. Екіншісі оны қор арқылы өткізеді. Үшіншісі жабдық сатып алады. Ал соңында ауруханада жоспарланған сегіз жабдықтың орнына екі төсек қана пайда болса, бақылау жүйесінің қай кезеңде жұмыс істемегені заңды сұрақ туғызады.
Егер тергеу нұсқасы сотта расталса, бұл жерде тек қаржыны қайтару мәселесі емес, осындай жағдайдың қайталанбауына жол бермеу мәселесі де көтерілуі керек.
Өйткені ауруханаға бөлінген 223 млн теңге – біреудің жеке байлығын арттыру үшін емес, науқасқа көмек көрсету үшін берілген ақша.
Ал сол қаражаттың есебін сұрау – айыптау емес. Бұл қоғамның заңды талабы.