Munarmedia.kz. 14.09.2026. ASTANA Ресей аумағындағы Wildberries пен Ozon қоймаларына жасалған шабуылдар қазақстандық кәсіпкерлердің де қалтасына салмақ түсірді. Алдын ала мәлімет бойынша, тауарлары аталған қоймаларда сақталған 200-ден астам қазақстандық кәсіпкердің мәлімдеген шығыны 1,4 млрд теңгеге жеткен.
Бұл туралы Қазақстанның Ұлттық кәсіпкерлер палатасы — «Атамекен» мәлімдеді.
Палата алаңында зардап шеккен кәсіпкерлер Wildberries өкілдерімен кездесіп, қалыптасқан жағдайды реттеу және келтірілген шығынды өтеу мәселесін талқылаған.
Ресейдегі қойма — Қазақстандағы кәсіпкердің тәуекелі
Бүгінде қазақстандық кәсіпкерлердің ресейлік маркетплейстерге тәуелділігі аз емес. Жедел мәлімет бойынша, Wildberries платформасында 100 мыңнан астам, ал Ozon-да 90 мыңнан астам қазақстандық кәсіпкер тіркелген.
Бұл цифрдың өзі мәселенің ауқымын көрсетеді.
Қазақстандағы кәсіпкер тауарын Ресейдегі қоймаға жөнелтеді. Тауар сол жерде сақталады, тапсырыс берушіге жеткізіледі, төлем жасалады. Бизнес шекараның ар жағында жүріп жатқанымен, оның иесі Қазақстанда отыр.
Сондықтан Ресейдегі қоймаға жасалған шабуылдың салдары да Ресеймен шектелмейді. Қоймада қазақстандық кәсіпкердің тауары болса, оның шығыны да Қазақстан экономикасына тиеді.
Осы тұрғыдан алғанда, логистика қауіпсіздігі мен маркетплейстердің инфрақұрылымына тәуелділік мәселесі отандық шағын және орта бизнес үшін бұрынғыдан да өзекті болып отыр.
Кәсіпкерлер өтемақы күтеді
Wildberries компаниясының негізін қалаушы Татьяна Кимнің бұған дейін мәлімдеуінше, Ресейдегі компания қоймаларына жасалған шабуылдардан тек ресейлік кәсіпкерлер ғана емес, Қазақстан, Беларусь, Қырғызстан, Армения, Өзбекстан және Қытай кәсіпкерлері де зардап шеккен.
Компания маркетплейс сатушыларына өтемақы төлеу механизмін әзірлеп жатқанын хабарлаған. Кимнің айтуынша, Wildberries Ресей үкіметімен бірлесіп, зардап шеккен кәсіпкерлердің барлығына көмек көрсетуді көздейтін жүйе әзірлеуде.
Қырғызстанда да мәселенің көлемі айтарлықтай. Ондағы бағалау бойынша, қырғыз кәсіпкерлерінің шығыны 5,45 млрд сомға жеткен. Маркетплейс зардап шеккен сатушыларға өтемақы төлеуді бастаған.
Ал Қазақстанда әзірге кәсіпкерлердің басты мәселесі — шығын көлемін нақтылау және өтемақының қалай әрі қашан төленетіні.
Мемлекет дипломатиялық арналарды іске қосты
Қазақстанның Сауда және интеграция министрлігі зардап шеккен кәсіпкерлердің құқықтары мен мүдделерін қорғау мақсатында тиісті ұйымдармен дипломатиялық арналар арқылы жұмыс жүргізіп жатқанын хабарлады.
Бұл — жеке кәсіпкердің ғана мәселесі емес.
Өйткені жүздеген кәсіпкердің тауары жоғалса немесе бүлінсе, оның артында жұмыс орындары, несие, жалға алынған қойма, салық, қызметкерлердің жалақысы және отбасылық табыс тұр.
Бір қоймадағы тауардың жоғалуы кәсіпкер үшін жай ғана «тауардың құны» емес, кей жағдайда бірнеше ай немесе бірнеше жыл бойы жиналған капиталдың жоғалуы болуы мүмкін.
Қазақстанның өзінде де Wildberries пен Ozon қоймалары салынып жатыр
Бір қызығы, дәл осы уақытта Қазақстан аумағында да ірі маркетплейстердің логистикалық инфрақұрылымы кеңейіп келеді.
Wildberries-тің Қазақстандағы жаңа нысандарын пайдалануға беру 2027 жылға жоспарланған.
Бұл отандық кәсіпкерлер үшін бір жағынан мүмкіндік болуы мүмкін. Тауарды шетелдегі қоймаларда сақтамай, Қазақстан аумағында орналастыру логистикалық шығынды азайтып, жеткізу тізбегін қысқартуға жол ашады.
Екінші жағынан, бұл жағдай бизнеске тағы бір сабақ береді: маркетплейске тәуелділік артқан сайын, оның инфрақұрылымындағы кез келген ақау немесе төтенше жағдай кәсіпкердің жеке тәуекеліне айналады.
«Маркетплейс дәуірінің» жаңа тәуекелі
Бұған дейін кәсіпкердің басты мәселесі — тауар өндіру, сату және тұтынушы табу болса, цифрлық сауда дәуірінде тәуекелдің географиясы кеңейді.
Енді тауар қайда сақталатыны, қандай елдің аумағындағы қоймада тұрғаны, қандай көлік дәлізі арқылы тасымалданатыны, сақтандырылған-сақтандырылмағаны да маңызды.
Қазақстандық кәсіпкердің тауары Ресейдегі қоймада тұрса, оның қауіпсіздігіне қатысты мәселе де шекара асып кетеді.
Ал 1,4 млрд теңге — әзірге тек мәлімделген шығын көлемі. Зардап шеккен кәсіпкерлер саны мен нақты залал мөлшері алдағы уақытта өзгеруі мүмкін.
Бұл оқиға Қазақстан бизнесіне тағы бір шындықты көрсетіп отыр: жаһандық маркетплейс арқылы сауда жасау нарықты кеңейтеді, бірақ тәуекелді де бірге алып келеді.
Сондықтан мәселе енді тек «шығынды кім өтейді?» деген сұрақпен шектелмеуі тиіс. Қазақстандық кәсіпкерлердің шетелдік цифрлық платформаларға тәуелділігін қалай азайтуға болады, тауарлардың қауіпсіздігін кім қамтамасыз етеді және мұндай жағдайда кәсіпкердің мүддесін кім қорғайды?
1,4 млрд теңгелік шығын осы сұрақтарға жауап іздеудің қажеттігін көрсетіп отыр.
Соғыс болып жатқан елден пайда табуды көздегендерді обал ай дейміз бе, сол керек дейміз бе?