Munarmedia.kz 24.02.2026 /Astana/ Әлемдегі ірі мұнай компаниялары игеріп отырған Қашаған кен орны бойынша экологиялық дауға қатысты халықаралық арбитраждық процесс басталды. Бұл туралы Bloomberg агенттігі Shell компаниясының өкіліне сілтеме жасап хабарлады.
Мәліметке сәйкес, Қазақстан үкіметі Қашаған жобасы операторларын кен орнында шамадан тыс көлемде күкірт сақтағаны үшін шамамен 5 млрд АҚШ доллары көлемінде экологиялық айыппұл төлеуге міндеттеген. Компаниялар бұл шешіммен келіспей, халықаралық арбитражға жүгінген.
Даудың өзегі – өндіріс барысында бөлінген күкірттің көлемі мен оны сақтау талаптарына қатысты. Қазақстан тарапы экологиялық нормалар бұзылды деп есептейді. Ал консорциум өкілдері айыппұл мөлшері негізсіз әрі шамадан тыс деп санайды.
Халықаралық арбитражға жүгіну туралы шешім желтоқсан айында Астанадағы сот Қашаған жобасының айыппұлға қатысты апелляциялық шағымын қанағаттандырмағаннан кейін қабылданған. Сот инстанциясы экологиялық талаптардың бұзылғанын растап, айыппұлды күшінде қалдырған болатын.
Қашаған – Каспий теңізіндегі ең ірі мұнай жобаларының бірі және Қазақстан экономикасы үшін стратегиялық маңызға ие кен орындарының қатарында. Жобаға бірқатар трансұлттық энергетикалық компаниялар қатысады.
Сарапшылардың пікірінше, бұл іс Қазақстан мен халықаралық инвесторлар арасындағы экологиялық реттеу, келісімшарттық міндеттемелер және инвестициялық ахуал мәселелерін қайтадан күн тәртібіне шығаруы мүмкін. Арбитраждық талқылау бірнеше жылға созылуы ықтимал.