28.05.2026. Munarmedia.kz. АСТАНА — Бұл туралы ҚР Әділет министрлігі Ресей президенті Владимир Путиннің Қазақстанға мемлекеттік сапары қарсаңында мәлімдеді.
Қазақстанның Әділет министрі Ерлан Сәрсембаевтың айтуынша, Астана халықаралық қаржы орталығы (AIFC) сотының «Газпром» мен «Нафтогаз» арасындағы дауға қатысты шешімі Қазақстан аумағында орындалмайды.
Министр бұл шешімнің үш негізгі себебін атады.
Біріншіден, АХҚО сотының шешімі «Газпром» өкілдерінің қатысуынсыз біржақты тәртіпте шығарылған және әлі заңды күшіне енбеген.
Екіншіден, дау мен АХҚО арасында құқықтық байланыс жоқ. Министрдің сөзінше, «Газпром» АХҚО қатысушысы болып саналмайды, мәміле орталықтың құқықтық режимі аясында рәсімделмеген және тараптар дауды осы сотта қарауға келіспеген.
Үшіншіден, Қазақстан өзімен құқықтық байланысы жоқ шетелдік шешімдерді орындауға арналған транзиттік алаңға айналмайды.
Еске сала кетейік, бұған дейін АХҚО соты швейцариялық арбитраж шешімін мойындап, Ресейдің «Газпром» компаниясынан Украинаға тиесілі «Нафтогаз» пайдасына шамамен 1,4 миллиард доллар өндіріп алу туралы қаулы шығарған еді. Украин тарапы бұл соманы газ транзиті үшін төленбеген қаражат деп санайды.
Ерлан Сәрсембаев Қазақстанның бұл шешімді орындаудан бас тартуы елдің процессуалдық заңнамасына және 1958 жылғы Нью-Йорк конвенциясына қайшы келмейтінін айтты.
Сонымен бірге министр АХҚО сотындағы процесс әлі толық аяқталмағанын және қазіргі уақытта Қазақстанда шетелдік арбитраж шешімдерін тану мен орындауға қатысты заңнаманы өзгерту жұмыстары жүргізіліп жатқанын мәлімдеді.
Сарапшылардың пікірінше, егер болашақта «Нафтогаз» Қазақстан аумағынан «Газпромның» активтерін анықтаса және заңнама өзгерсе, Астана күрделі таңдау алдында қалуы мүмкін.
Бір нұсқа — халықаралық арбитраж шешімін орындап, Мәскеумен серіктестік қарым-қатынасқа нұқсан келтіру. Екінші нұсқа — шешімді орындаудан бас тартып, АХҚО-ның халықаралық құқықтық орталық ретіндегі беделіне әсер ету.
Мамыр айында ағылшын жалпы құқығы қағидаттарымен жұмыс істейтін АХҚО соты швейцариялық арбитраж шешімін мойындап, «Газпромнан» 1,4 миллиард доллар өндіруді мақұлдаған болатын.
Сол кезде британдық құқық жүйесі өкілдері АХҚО сотының Қазақстаннан тыс шығарылған арбитраж шешімдерін де тануға және орындауға құзыреті бар екенін мәлімдеген.
Кейбір сарапшылар бұл жағдай Қазақстанның көпвекторлы саясатына қысым күшейгенін көрсетті деп бағалап отыр. Олардың пікірінше, Астана Батыс инвестициялары мен Ресей сенімі арасындағы тепе-теңдікті сақтауға тырысып келеді.
Қазіргі таңда Қазақстанның ұстанымы Ресей газын Өзбекстанға транзиттеу қауіпсіздігін және «Газпром» мен «ҚазМұнайГаздың» бірлескен кәсіпорны — «ҚазРосГаздың» жұмысын жалғастыруға мүмкіндік беріп отыр. Аталған кәсіпорын Қарашығанақ газын Орынборда өңдеу жобасына қатысады.
#Қазақстан #Газпром #Нафтогаз #АХҚО #ЕрланСәрсембаев #Ресей #Украина #энергетика #геосаясат #Munarmedia #Астана