Munarmedia.kz 23.02.2026 /Astana/ Қырғызстан президенті Садыр Жапаров «Кабар» агенттігіне берген сұхбатында Ұлттық қауіпсіздік мемлекеттік комитетінің (ГКНБ) беделі туралы пікір білдірді. Мемлекет басшысы бұл мәселені ведомствоның бұрынғы басшысы Камчыбек Ташиевпен талқылағанын айтты.
Президенттің сөзінше, ол қырғыз арнайы қызметі бұрынғы КГБ СССР секілді беделді әрі ықпалды құрылымға айналады деп үміттенген. Алайда іс жүзінде жағдай күткендей болмаған.
«Мен досыма бірнеше рет: “ГКНБ-ның беделін көтер. Оның абыройы КСРО КГБ-сындай болуы керек” деп айттым. Ал кейбір қызметкерлер куәліктерін тіпті дүңгіршектерде көрсететін жағдайға жетті. Мұндай сын пікірлерден арылу қажет», — деді президент.
Сонымен қатар, Жапаров ГКНБ-ның өз құзыретіне кірмейтін мәселелерге араласуына наразылық білдірді. Оның айтуынша, комитет интимдік қызметтермен күрес сияқты бағыттарға араласқан. «Бұл саланы Ішкі істер министрлігіне беріңдер, ол — олардың жауапкершілігі. ГКНБ деңгейін түсірмеңдер», — деген тапсырма бергенін жеткізді.
Мемлекет басшысы ГКНБ-ның жекелеген қызметкерлерінің ұсталуына да тоқталды. Оның айтуынша, сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар тұлғалар бойынша тергеу жүргізіліп жатыр, әзірге егжей-тегжейлі ақпарат жарияланбайды.
Ташиев қызметінен кеткеннен кейін президент комитет құрамынан Шекара қызметі мен Мемлекеттік күзет қызметін бөліп шығарды. Сондай-ақ 2027 жылы Қырғызстанда өтетін ШЫҰ саммиті мен Көшпенділер ойындарынан кейін күштік құрылымдарға ауқымды «қайта жүктеу» жүргізілетінін мәлімдеді.
Жапаровтың айтуынша, реформадан соң ГКНБ экономика саласына араласпайды. Арнайы қызмет өкілдері құпия режимде жұмыс істеп, тек барлау, қарсы барлау, конституциялық құрылысты қорғау, терроризм, экстремизм, бандитизм және есірткі тасымалымен күрес бағыттарына шоғырланады.
Ал Ішкі істер министрлігі тек өз құзыретіне кіретін міндеттермен айналысады. Әр органның өкілеттігі заң жүзінде нақты бекітілмек.
Реформаның негізгі жаңалығы — президентке тікелей бағынатын жеке Тергеу комитетін құру. Тергеу функциялары осы органға шоғырландырылады. Бас және Әскери прокуратура барлық құрылымдардың заңдылықты сақтауын қадағалайды.
Президенттің пайымынша, бөлек Тергеу комитетін құру тергеудің жедел бөлімшелер мен министрлер ықпалынан тәуелсіз болуын қамтамасыз етіп, азаматтардың құқықтарын қорғау деңгейін арттыруға және негізсіз қылмыстық қудалаудың алдын алуға мүмкіндік береді.
Саясаттанушы Аркадий Дубновтың пікірінше, Ташиевтің отставкасы және одан кейінгі құқық қорғау органдарындағы ауқымды кадрлық өзгерістер елдің «қаталдығымен танылған генерал-чекистің ықпалына толықтай түсіп кету қаупінің алдын алуға» бағытталған қадам болды.