Munarmedia.kz. 12.09.2026 -ҚазҰУ журналистика факультетінде ұзақ жылдар еңбек еткен төрт белгілі ұстаз факультеттен кететінін мәлімдеді. Олар мұндай шешімге факультеттегі кадр саясаты, басқару жүйесі және өздеріне жасалған қысым себеп болғанын айтады.
«Біріміз өлдей, төртеуіміз тірідей кеттік» деген тақырыппен тараған мәлімдемеде профессор Кәкен Қамзин, ақын-журналист Темірғали Көпбай, ақын әрі әдебиеттанушы Мұрат Шаймаран және жазушы-сатирик Ермахан Шайхы өз ұстанымдарын ашық жеткізген.
Олардың айтуынша, журналистика факультетінде соңғы жылдары тұрақты кадрлық саясат қалыптаспай, басқару жүйесінде жиі өзгерістер орын алған.
Бес жылда бес декан
Ұстаздардың мәлімдеуінше, факультетте бес жыл ішінде бес декан ауысқан.
«Бұл жағдай факультет дамуының перспективалық бағыттарын ілгерілетуге сөзсіз кесірін тигізді» дейді олар.
Шынында да, кез келген жоғары оқу орнында басшылықтың тұрақтылығы білім беру сапасы мен ғылыми ортаның қалыптасуына тікелей әсер етеді. Әсіресе журналистика секілді қоғамдағы саяси, әлеуметтік және мәдени процестерді зерттейтін факультет үшін академиялық еркіндік пен пікір алуандығының маңызы ерекше.
Ұстаздар декан қызметіне кәсіби білімі жоғары, мемлекеттік тілді жетік білетін, демократиялық құндылықтарды құрметтейтін және қоғамдық беделі бар тұлға тағайындалуын талап еткенін айтады.
Алайда олардың пікірінше, бұл талап ескерілмей, бұған дейін факультеттен кеткен адамның қайтадан декан болып тағайындалуы ішкі жанжалға ұласқан.
«Қара тізім» болды ма?
Мәлімдемедегі ең ауыр мәселе – ашық пікір білдірген ұстаздарға қысым жасалды деген тұжырым.
Авторлар өздерін «қара тізімге» енгізгенін және енді оларға оқу сағаттары берілмей отырғанын алға тартады.
Егер бұл деректер рас болса, мәселе бір факультеттің ішкі кадрлық дауы шеңберінен әлдеқайда асып кетеді.
Өйткені университет – ең алдымен еркін ой мен пікірталастың ортасы. Ғалым немесе оқытушы басшылықтың шешімімен келіспегені үшін кәсіби мүмкіндігінен айырылатын болса, мұндай ортада ғылымның дамуы қиын.
Әсіресе журналистика факультетінде бұл мәселенің салмағы одан да жоғары. Себебі болашақ журналистерге кәсіби еркіндік, сыни ойлау, пікір алуандығы және билікке сұрақ қоя білу үйретілуі тиіс.
«Деканның күні күн болудан, кафедра меңгерушісінің сөзі сөз болудан қалды»
Ұстаздардың тағы бір көтерген мәселесі – университет ішіндегі басқару вертикалі.
Олардың айтуынша, декан мен кафедра меңгерушілерінің кадрлық ұсыныстары жоғары деңгейдегі шешімдерге тәуелді болып қалған.
Бұл жерде маңызды бір сұрақ туындайды: университеттегі академиялық қауымдастықтың пікірі басқару шешімдерінде қаншалықты ескеріледі?
Әлемдік университеттерде академиялық өзін-өзі басқару институттары маңызды рөл атқарады. Көптеген беделді университеттерде факультет пен кафедра басшыларын таңдауда профессор-оқытушылар құрамының пікірі, академиялық кеңестердің ұсыныстары және ашық конкурстық процедуралар пайдаланылады.
Әрине, Қазақстандағы жоғары білім жүйесін басқа елдермен механикалық түрде салыстыруға болмайды. Бірақ академиялық ортадағы ашықтық, есептілік, кәсіби бәсекелестік және ішкі демократия қағидалары кез келген заманауи университетке қажет.
Жаңа Қазақстан және ескі басқару тәсілі
Төрт ұстаз өз мәлімдемесінде Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған «Жаңа Қазақстан» идеясын да тілге тиек етеді.
Олардың пайымынша, жаңа реформаларды ескі әкімшілік әдістермен жүзеге асыру мүмкін емес.
Бұл жерде мәселе тек ҚазҰУ журналистика факультетіне қатысты емес.
Егер қоғам жаңаруы керек болса, ең алдымен білім беру жүйесіндегі басқару мәдениеті өзгеруі тиіс. Университет қабырғасында қорқыныш емес, пікірталас болуы керек. Басшыға жағымды пікір емес, кәсіби пікір құнды болуы қажет.
Ғылымда «сен бізбенсің бе, жоқ па?» деген логика емес, «сенің дәлелің қандай?» деген қағида үстем болуы тиіс.
Төрт ұстаздың салмағы қандай?
Бұл жерде тағы бір маңызды мәселе бар.
Факультеттен кететінін мәлімдеген төрт адамның кәсіби жолына қарасақ, олардың әрқайсысы журналистика мен әдебиет саласына елеулі үлес қосқан тұлғалар.
Кәкен Қамзин – филология ғылымдарының докторы, профессор, прозаик, сегіз кітаптың авторы. Ол журналистика факультетінде 32 жыл дәріс берген.
Темірғали Көпбай – ақын, журналист, баспагер, ғалым, «Құрмет» орденінің иегері, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, 15 кітаптың авторы. Факультетте 12 жыл еңбек еткен.
Мұрат Шаймаран – ақын, әдебиеттанушы, публицист, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, бес кітаптың авторы. Журналистика факультетінде 20 жыл дәріс берген.
Ермахан Шайхы – жазушы-сатирик, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, 16 кітаптың авторы. Факультетте 20 жыл ұстаздық қызмет атқарған.
Яғни сөз бірнеше жыл ғана жұмыс істеген жас мамандар туралы емес. Бұл – ондаған жыл бойы университет аудиториясында шәкірт тәрбиелеген шығармашылық және ғылыми орта өкілдері.
Сондықтан олардың кетуі факультет үшін жай ғана төрт штаттық бірліктің босауымен өлшенбейді.
«Бұдан кейін шақырсаңдар да бармаймыз»
Мәлімдеменің соңындағы осы сөздер жағдайдың қаншалықты ушыққанын аңғартады.
«Біз қара шаңырақ – КазГУ-ді қасиетті үйіміз деп санаймыз. Көзімізді ашқалы киелі ордадан қол үзбедік» дейді ұстаздар.
Бұл – реніштен туған жай ғана мәлімдеме емес, университетпен ондаған жылдық байланыстың үзілуі туралы сөз.
Егер жоғары білікті мамандар университеттен жалақы үшін емес, қадір-қасиеті мен кәсіби ұстанымы үшін кететін болса, онда оқу орнының басшылығы бұл жағдайға назар аударуы керек.
Өйткені университеттің басты капиталы – ғимарат та, рейтинг те, есептегі көрсеткіш те емес. Оның басты капиталы – адамдары.
Ал тәжірибелі профессорлар мен шығармашылық тұлғалар бірінен соң бірі кететін болса, олардың орнын жаңа кадрлармен толтыруға болады. Бірақ ондаған жылда қалыптасқан мектепті қайта жасау әлдеқайда қиын.
ҚазҰУ журналистика факультеті – Қазақстан журналистикасының қара шаңырақтарының бірі. Сондықтан бүгінгі кадрлық дау тек төрт ұстаздың жеке мәселесі ретінде қаралмай, университеттегі академиялық басқару мәдениеті туралы үлкен қоғамдық сұраққа айналуы мүмкін.
Ең маңыздысы – тараптардың бір-бірін айыптауы емес, осы дауға қатысты барлық тараптың уәжін тыңдау және мәселенің нақты себептерін ашық түсіндіру.
Себебі журналистика факультеті қоғамға еркін ойлайтын журналистерді дайындайтын орын болса, оның өз ішінде де еркін ойға орын болуы тиіс.
Есбол Нурахметтің Фейсбуктегі жазбасынан алынды.