Munarmedia.kz. 27.10.2026. ASTANA —Еуропалық алаяқтыққа қарсы күрес басқармасы (OLAF) Қазақстаннан Еуропалық одақ елдеріне экспортталатын мамық, қауырсын, сондай-ақ жануарлар мен өсімдіктерден алынатын майлар мен тоңмайларға қатысты тергеу жүргізіп жатыр. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.
22 қазанда Брюссельде Қазақстанның сауда және интеграция вице-министрі Жанель Кушукова мен OLAF басшысы Петр Клементтің кездесуі өтті. Кездесу барысында еуропалық ведомство өкілдері қазақстандық делегацияға жүргізіліп жатқан тергеулердің барысы туралы ақпарат берген.
Министрліктің мәліметінше, Қазақстан тарапы аталған өнімдерді өндіретін отандық кәсіпорындар, олардың өндірістік бағдарламалары және Еуропалық одақ нарығына экспортты жалғастыруға деген қызығушылығы туралы мәлімет ұсынған.
«Тергеудің осы кезеңінде OLAF өкілдерімен кездесу Қазақстан тарапының ұстанымын еуропалық әріптестерге жеткізуге мүмкіндік берді», — делінген Сауда және интеграция министрлігінің хабарламасында.
Тергеуге қатысты қандай мәліметтер белгілі?
Қазіргі уақытта OLAF материалдарында қарастырылып жатқан ықтимал заңбұзушылықтардың нақты сипаты, күдікке ілінген компаниялардың атаулары, тауар партияларының көлемі және мәмілелердің сомасы ресми түрде жарияланған жоқ.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар ақпарат алмасуға келіскен. Қазақстан Еуропалық алаяқтыққа қарсы күрес басқармасының өкілдерін елге шақырып, тергеу нысанына айналған өнімдерді шығаратын кәсіпорындардың жұмысымен танысуға мүмкіндік беруге дайын екенін білдірген.
Қазақстан тарапы Еуропалық одақ заңнамасының талаптарын сақтауға және сыртқы сауда операцияларының ашықтығын қамтамасыз етуге дайын екенін де растаған.
Қазақстан Еуропаға негізгі жеткізушілердің бірі ме?
Ашық сауда статистикасы Қазақстанның мамық пен қауырсын, сондай-ақ майлар мен тоңмайлар бойынша Еуропалық одақтың ең ірі жеткізушілерінің қатарына кіретінін дәлелдемейді. Демек, тергеудің басталуын тек Қазақстанның осы тауарлар бойынша нарықтағы үлесімен түсіндіру қиын.
Сонымен бірге Қазақстан күнбағыс күнжарасын Еуропалық одаққа жеткізуші жетекші елдердің қатарына кіреді. Бұл — басқа тауар санаты, сондықтан оны мамық, қауырсын немесе май өнімдерінің экспортымен шатастырмаған жөн.
Тергеудің нақты себептері әзірге жарияланбағандықтан, Қазақстаннан экспортталатын өнімдерге қатысты қандай күдік тексеріліп жатқаны туралы түпкілікті қорытынды жасауға негіз жоқ.
Тергеу Еуропаның импортқа тәуелділігімен байланысты болуы мүмкін бе?
Еуропалық одақтың кейбір шикізат түрлері бойынша сыртқы жеткізілімдерге тәуелділігі сауда қауіпсіздігі мәселесін алдыңғы қатарға шығарып отыр. Алайда OLAF-тың Қазақстаннан жеткізілетін өнімдерге қатысты тергеуін осы факторлармен тікелей байланыстыратын ресми түсініктеме әзірге жоқ.
Бұған қоса, кейбір сараптамалық материалдарда Еуропаның қорғаныс өнеркәсібіне қажетті нитроцеллюлоза өндірісіне арналған шикізат мәселесі талқыланады. Нитроцеллюлоза оқ-дәрілер мен зымыран жүйелеріне арналған кейбір энергетикалық материалдарды өндіруде қолданылады.
Оны өндіруге қажетті шикізаттың бірі — мақта линтері, яғни мақта талшығын бастапқы өңдеу кезінде бөлінетін қысқа талшықтар. Өнеркәсіптік мақсатта қолданылатын мұндай материалдардың халықаралық саудасы тоқыма өндірісімен, химиялық реттеумен және экспорттық бақылаумен байланысты болуы мүмкін.
Еуропалық және батыстық сараптамалық пікірталастарда Қытай мақта линтерін өңдеу мен жеткізу нарығындағы маңызды ойыншылардың бірі ретінде аталады. Кейбір жарияланымдарда Орталық Азия елдерінің, соның ішінде Қазақстанның мақта өсіру және өңдеу саласындағы әлеуетіне де назар аударылған.
Дегенмен мақта линтерін мамық пен қауырсын санатына автоматты түрде жатқызуға болмайды. Бұл — табиғаты мен тауарлық жіктелуі бөлек өнімдер. Сондықтан Қазақстаннан экспортталатын мамық пен қауырсынның нитроцеллюлоза өндірісіне арналған шикізатпен байланысты болуы мүмкін деген болжамды расталған факт ретінде ұсынуға негіз жоқ.
Қазақстан экспорты үшін бұл нені білдіреді?
OLAF тергеуінің нәтижесі Қазақстанның Еуропалық одақ нарығына шығаратын өнімдерін экспорттау шарттарына ықпал ете ме, жоқ па — әзірге белгісіз.
Екі тараптың ақпарат алмасуға келіскені және еуропалық мамандарды қазақстандық кәсіпорындарға шақыру туралы бастама көтерілгені диалогтың жалғасатынын көрсетеді.
Ал нақты заңбұзушылықтар, күдікке ілінген компаниялар және тергеудің түпкілікті нәтижелері жарияланғаннан кейін ғана бұл істің Қазақстанның сыртқы саудасына ықтимал әсерін толық бағалауға болады.
#Қазақстан #ЕуропалықОдақ #OLAF #Экспорт #СыртқыСауда #Экономика #Munarmedia