Munarmedia.kz.03.09.2026.ASTANA — Жасанды интеллект пен роботтандыру еңбек нарығын түбегейлі өзгертуі мүмкін. Алдағы 3-5 жылда интеллектуалдық және шығармашылық жұмыстың едәуір бөлігін жасанды интеллект агенттері атқарса, физикалық еңбектің бірқатар түрін роботтар мен роботтандырылған кешендер алмастыруы ықтимал.
Сараптамалық болжамдарға сәйкес, жасанды интеллекттің коммерциялық қолданысы 2026 жылдан бастап айқын күшейіп, 2027 жылдан кейін кеңінен тарала бастайды. Ал роботтардың өндірісте жаппай қолданылуы шамамен 2029 жылдан кейін қарқын алуы мүмкін.
Роботтар қашан жаппай қолданысқа енеді?
Қазір робот техникасы саласында Қытай алдыңғы қатарда тұр. Елде түрлі бағытта қолдануға арналған гуманоидты роботтардың көптеген прототиптері мен тәжірибелік үлгілері ұсынылып жатыр. Дегенмен технология әлі де жетілдіруді, ұзақ сынақтан өткізуді, бейімдеуді және калибрлеуді қажет етеді.
Роботтарды сертификаттау процесі де маңызды фактор саналады. Себебі жасанды интеллектке қарағанда роботтардың қолданылуы адаммен және нақты өндірістік ортамен тікелей байланысты. Сондықтан олардың қауіпсіздігі, сенімділігі және автономдылығы жоғары деңгейде болуы тиіс.
Осы себепті 2027-2028 жылдары роботтардың жаппай экспансиясын күтуге негіз аз. Дегенмен қатаң белгіленген және қайталанатын операциялар орындалатын салаларда роботтарды коммерциялық мақсатта пайдалану осы кезеңнің өзінде басталуы мүмкін.
Ал тиімділігі мен сенімділігі жоғары роботтандырылған технологиялардың 2029 жылдарға қарай қалыптасып, сол кезеңде жаппай өндіріс жолға қойылуы ықтимал.
Қай мамандықтарға қауіп жоғары?
Алдағы 3-5 жылда роботтардың көмегімен автоматтандырылуы мүмкін кәсіптер арасында ең алдымен қайталанатын, стандартталған физикалық операциялар басым.
Роботтардың алмастыру қаупі ең жоғары мамандықтар:
Қойма жинақтаушы және сұрыптаушы — 10/10. Тауарды табу, алу, тасымалдау, сұрыптау және сөреге орналастыру сияқты жұмыстарды робот орындай алады.
Зауыт ішіндегі жүк тасымалдаушы — 10/10. Қораптар, бөлшектер мен контейнерлерді өндірістік аймақтар арасында тасымалдау.
Қаптаушы — 9/10. Өнімді орау, орналастыру, таңбалау және сұрыптау.
Қарапайым құрастыру желісінің жұмысшысы — 9/10. Бөлшектерді орнату, станокқа дайындаманы салу және шығару.
Өндірістік жабдық операторы — 9/10. Станокты іске қосу, дайындаманы орналастыру және дайын өнімді алу.
Пошта сұрыптаушысы — 9/10. Сәлемдемелерді анықтау, ұстап алу және бағыттарға бөлу.
Қарапайым өнім сапасын бақылаушы — 8-9/10. Өнімді тестілеу, нәтижесін анықтау және сұрыптау.
Тауар орналастырушы — 8/10. Бос сөрені анықтау, тауарды жеткізу және орналастыру.
Интернет-дүкен тапсырыстарын жинақтаушы — 8/10. Тапсырысты алу, қоймадан өнімдерді жинау және қаптау.
Қонақүйдегі жүк тасушы — 8/10. Жүкті тасымалдау және бөлмеге жеткізу.
Қарапайым қойма түгендеу қызметкері — 8/10. Тауардың бар-жоғын анықтау және орналасуын тексеру.
Күзетші-патруль қызметкері — 7/10. Белгіленген аумақты бақылау, ауытқуларды анықтау және хабарлау.
Стандартталған қоғамдық тамақтану орнындағы даяшы — 7/10. Тапсырысты қабылдау, тағамды жеткізу және ыдысты жинау.
Фастфуд немесе асхана қызметкері — 7/10. Қайталанатын қарапайым операцияларды орындау.
Дүкен сатушысы — 7/10. Стандартты тауарды табу, кеңес беру және сатып алушыға ұсыну.
Кеңсе мен қоғамдық орындарды тазалаушы — 7/10. Қоқыс жинау, беттерді тазалау және типтік операциялар.
Мейманхана қызметкері — 6-7/10. Төсек жабдықтарын, сүлгілерді, керек-жарақтарды тасымалдау және толықтыру.
Ауруханадағы санитар және тасымалдаушы — 6-7/10. Тамақ, дәрі-дәрмек, төсек-орын, жабдықтар мен қалдықтарды тасымалдау.
Кір жуатын орын қызметкері — 6-7/10. Киімді сұрыптау, жабдықты тиеу-түсіру және тасымалдау.
Ауыл шаруашылығындағы стандартталған дақылдарды жинаушы — 5-6/10. Жемісті анықтау, жинау және орналастыру.
Қойма мен логистика бірінші кезекте автоматтандырылады
Роботтандыру үшін ең қолайлы салалардың бірі — қойма және логистика. Себебі қойма кеңістігін роботтарға бейімдеу салыстырмалы түрде оңай.
Мұнда тегіс еден, белгіленген жұмыс аймақтары, алдын ала белгілі қозғалыс картасы, стандартталған сөрелер, штрих-кодтар және өлшемі бірдей қаптамалар қолданылады.
Мысалы, өндірістегі қарапайым операциялардың тізбегі «бөлшекті алу — станокқа орналастыру — батырманы басу — циклдің аяқталуын күту — дайын өнімді алу — тексеру — конвейерге қою» тәртібімен жүрсе, мұндай процесті роботтандыру әлдеқайда жеңіл.
Өндіріс қаншалықты автоматтандырылған болса, оған роботтарды, соның ішінде гуманоидты роботтарды енгізу де соншалықты оңай болуы мүмкін.
Қай мамандықтар әзірге адамды қажет етеді?
Нестандартты жағдайда жұмыс істейтін мамандықтарды жақын арада толық алмастыру әлдеқайда қиын.
Мәселен, электрик, сантехник, құрылысшы, монтажшы, автомеханик, жабдық жөндеуші сияқты кәсіптерде әр нысанның жағдайы әртүрлі болуы мүмкін. Мұндай жұмыстарда деформацияланған бөлшектермен жұмыс істеу, ұсақ моторика, икемділік, жағдайға қарай шешім қабылдау және импровизация қажет.
Сондықтан мұндай кәсіптердің роботтандырылуы әзірге баяу жүруі ықтимал.
Адамдарға не қалады?
Жасанды интеллект пен роботтардың дамуы адамдардың еңбек нарығынан толық жоғалып кететінін білдірмейді. Керісінше, адам еңбегінің сипаты өзгеруі мүмкін.
Болашақта адамдар күрделі жүйелердің интеграторлары, операторлары, инженерлері, әзірлеушілері және архитектуралары ретінде көбірек қажет болуы ықтимал.
Алайда негізгі мәселе — автоматтандыру нәтижесінде еңбекке деген жалпы сұраныстың көлемі қысқаруы мүмкін.
Бұл жағдайда адамдардың барлығы интеллектуалдық еңбектен физикалық еңбекке ауысады деген сценарий жүзеге аспауы мүмкін. Керісінше, жасанды интеллект пен роботтар әрі интеллектуалдық, әрі физикалық жұмыстың бір бөлігін қатар атқаратын жаңа еңбек жүйесі қалыптасуы ықтимал.
Сонымен қатар экономика адамдарсыз өмір сүре алмайды. Сондықтан технологиялық өзгерістермен қатар еңбек нарығын қайта даярлау, жаңа мамандықтарға бейімдеу және әлеуметтік саясат мәселелері де алдыңғы қатарға шығатыны анық.
#Munarmedia #Астана #Қазақстан #ЖасандыИнтеллект #AI #Роботтар #Роботтандыру #ЕңбекНарығы #Мамандық #Технология #Болашақ #Цифрландыру