Munarmedia.kz-10.11.2026ж/Астана/-Қазақстан экономикасына құйылатын инвестициялардың бағыты өзгеріп келеді. Бұрын негізгі қаржы мұнай-газ саласына бағытталса, қазір өңдеу өнеркәсібі, көлік, инфрақұрылым және шағын және орта бизнеске салынатын қаражаттың үлесі артып отыр.
«Қазақстан: инвестициялық навигатор – 2026» аналитикалық баяндамасына сәйкес, 2019 жылы мұнай-газ саласының негізгі капиталға салынған инвестициялардағы үлесі 38 пайыз болған. 2025 жылы бұл көрсеткіш 8 пайызға дейін төмендеген.
Сонымен қатар, шағын және орта бизнестің инвестициядағы үлесі 69 пайызға жетті. Оның ішінде шағын кәсіпорындардың үлесі – 58 пайыз, орта бизнестікі – 11 пайыз.
Мемлекеттің инвестициядағы үлесі артып келеді
2025 жылы Қазақстанның негізгі капиталына салынған инвестиция көлемі 22,7 трлн теңгеге жеткен. Оның 22 пайызы бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылды. Ал 2019 жылы бұл көрсеткіш 12 пайыз болған.
Кәсіпорындардың өз қаражаты есебінен қаржыландыру үлесі керісінше 78 пайыздан 61 пайызға дейін азайған. Қалған 17 пайызы қарыз қаражатына тиесілі.
Мемлекет қаржысы әсіресе көлік және коммуналдық инфрақұрылым саласында маңызды рөл атқарып отыр. 2025 жылы бұл бағыттарға салынған инвестиция 7 трлн теңгеден асқан.
Шетелдік инвесторлардың назары өңдеу өнеркәсібіне ауды
2025 жылы өңдеу өнеркәсібі 4,4 млрд доллар шетелдік инвестиция тартқан. Бұл жалпы тікелей инвестиция ағынының 21 пайызы. Ал тау-кен өнеркәсібіне 3,4 млрд доллар немесе 17 пайыз бағытталған.
Осылайша, соңғы 14 жылда алғаш рет өңдеу өнеркәсібі шетелдік инвестиция тарту көлемі бойынша өндіруші саладан озып шықты.
Баяндамада металлургия мен химия өнеркәсібі негізгі инвестиция бағыттарының бірі болғаны атап өтілген. 2025 жылы Қазақстанда өңдеу өнеркәсібінің 33 жаңа кәсіпорны іске қосылып, 10 мыңнан астам жұмыс орны ашылған.
Бизнеске несие алу әлі де қиын
Инвестициялық белсенділіктің артуына қарамастан, кәсіпкерлер үшін қаржыға қол жеткізу мәселесі өзекті болып отыр.
2025 жылдың соңында бизнеске берілетін теңгелік несиелердің орташа мөлшерлемесі 20,7 пайызға жеткен. Шағын бизнес үшін бұл көрсеткіш 22,6 пайыз болған.
Бұған қоса, кәсіпкерлердің 35 пайызы кепілге қойылатын мүлікке қойылатын талаптарды, 31 пайызы құжат рәсімдеу рәсімдерінің күрделілігін, тағы 31 пайызы жоғары пайыздық мөлшерлемелерді қаржы тартудағы негізгі кедергі деп көрсеткен.
Банктердің бизнеске берген несиелерінің едәуір бөлігі өндірісті кеңейтуге емес, күнделікті айналым қаражатын толықтыруға жұмсалып отыр.
Инвестицияның негізгі бағыттары
2025 жылы Қазақстанда негізгі капиталға салынған инвестициялар салалар бойынша былай бөлінген:
Жылжымайтын мүлік – 4,1 трлн теңге;
Көлік және қоймалау – 4 трлн теңге;
Тау-кен өнеркәсібі – 3,2 трлн теңге;
Өңдеу өнеркәсібі – 2,8 трлн теңге;
Энергетика және жылумен жабдықтау – 2,1 трлн теңге;
Білім беру – 1,3 трлн теңге;
Ауыл шаруашылығы – 1,2 трлн теңге.
Сарапшылардың пікірінше, алдағы жылдары экономикалық өсімнің негізгі қозғаушы күштері өңдеу өнеркәсібі, еңбек өнімділігі, бизнеске қолжетімді несие және инфрақұрылымды дамыту болмақ.
Қазақстанның 2029 жылға дейінгі Ұлттық инфрақұрылымдық жоспарына жалпы құны 40 трлн теңгеден асатын 204 жоба енгізілген.
Оның ішінде 89 жоба сумен жабдықтау және су бұруға, 59 жоба көлік саласына, 46 жоба энергетикаға, тағы 10 жоба цифрлық инфрақұрылымға бағытталған.
Қазақстан инвестициялық құрылымын біртіндеп өзгертіп келеді. Мұнай-газ саласына тәуелділік азайып, өңдеу өнеркәсібі мен шағын және орта бизнестің рөлі артуда. Алайда бұл өзгерістердің тұрақты экономикалық өсімге айналуы үшін кәсіпкерлерге қолжетімді несие, білікті мамандар және ұзақ мерзімді инвестиция қажет.
#ҚазақстанЭкономикасы #Инвестиция #МұнайГаз #ӨңдеуӨнеркәсібі #ШОБ #Экономика #Бизнес