Munarmedia.kz 20.07.2026. АСТАНА. Ресейде жаздың басынан бастап бензин экспортына уақытша толық тыйым енгізіліп, дизель отынын сыртқа шығаруға эмбарго жарияланды. Сарапшылардың пікірінше, бұл шешім Орталық Азия елдерінің жанармай нарығына ықпал етіп, өңірдегі энергетикалық қауіпсіздік мәселесін өзекті ете түсті.
Ресей Үкіметінің шешіміне сәйкес, бензин экспортына қойылған шектеу шілде айының соңына дейін күшінде болады. Сонымен бірге Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан және Моңғолиямен жасалған үкіметаралық келісімдер аясындағы жеткізілімдерге ерекшелік қарастырылған.
Ресей Премьер-министрінің орынбасары Александр Новак мұндай келісімдер бойынша жанармай жеткізу жалғасып жатқанын, алайда оның көлемі ішкі нарықтағы ахуалды ескере отырып жеке қарастырылатынын мәлімдеді.
Сарапшылар қазіргі жағдайда Беларусь, Үндістан және ішінара Қазақстан белгілі бір артықшылыққа ие болғанын айтады. Беларусь мұнай өңдеу зауыттары ресейлік мұнайды өңдеуді жалғастырып, маусым айында Ресейге шамамен 141 мың тонна бензин жөнелткен. Бұл көрсеткіш мамыр айымен салыстырғанда 2,4 есеге жоғары.
Үндістандағы ресейлік шикізатпен жұмыс істейтін мұнай өңдеу кәсіпорындары да өнім жеткізу бағытын қайта ұйымдастыруға тартылған. Бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметінше, 1 шілдеде Үндістаннан Ресейге кемінде 60 мың тонна бензин жеткізілген.
Қазақстан билігі ресейлік тараптың ұсынысына жауап ретінде коммерциялық жеткізілім мүмкіндігін қарастыруға дайын екенін мәлімдеген. Алайда елдің Энергетика саласындағы ұстанымы бойынша ішкі нарықты толық қамтамасыз ету басымдық болып қала береді. Қазақстанда ірі мұнай өңдеу зауыттары жұмыс істегенімен, олардың өнімдерін экспорттауға қолданыстағы шектеулер сақталған.
Ал жанармай импортына тәуелді мемлекеттер қатарында Моңғолия, Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстан аталады.
Моңғолия мұнай өнімдерінің 90 пайыздан астамын Ресейден импорттайды. Өзбекстанда да ішкі өндіріс сұранысты толық өтей алмай отыр. Ресми деректерге сәйкес, 2026 жылдың қаңтар–мамыр айларында елдің мұнай өнімдері импорты өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 31,7 пайызға өсіп, 1,86 млрд АҚШ долларына жеткен. Елде жанармай тапшылығы тіркелмегенімен, бағаның өсуі байқалып, стратегиялық қор қалыптастырылуда.
Тәжікстан 2026 жылы Ресейден шамамен 1,11 млн тонна мұнай өнімін, оның ішінде 420 мың тонна автобензин алуды жоспарлап отыр. Былтыр ресейлік өнімнің импорттағы үлесі 84 пайызды құраған. Биыл елде жанармай бағасы шамамен 9 пайызға өскені хабарланды.
Қырғызстанда жеткізілімдердің тұрақсыздығына байланысты жанармай бағасын мемлекеттік реттеу тетігі енгізілген. Республика билігі балама жеткізушілермен келіссөз жүргізіп жатқанымен, елдегі бензиннің шамамен 90 пайызы дәстүрлі түрде Ресейден жеткізіледі.
Қаржы сарапшысы Кирилл Кучинскийдің пікірінше, Ресейдегі жанармай тапшылығы ұзақ уақыт сақталса, ішкі нарықты қамтамасыз ету мен экспорттық міндеттемелер арасындағы таңдау саяси сипатқа ие болуы мүмкін.
Ал SharesPro аналитикалық платформасының негізін қалаушы Денис Астафьев көрші елдерде толыққанды жанармай дағдарысы туралы айтуға әлі ерте екенін, дегенмен жеткізілімдердің кешеуілдеуі мен бағаның қымбаттауы қазірдің өзінде байқалып отырғанын атап өтті.
#MunarMedia #Астана #ОрталықАзия #Ресей #Бензин #Жанармай #Энергетика #Қазақстан #Өзбекстан #Қырғызстан #Тәжікстан #Моңғолия