Munarmedia.kz | 22.07.2026 | ASTANA-Қара теңіздегі қауіпсіздік жағдайының күрделенуіне байланысты мұнай тасымалдаушы танкерлердің Қазақстан мұнайын тиеу үшін Новороссийск портына барудан тартынуы байқалып отыр. Бұл туралы Sputnik агенттігі ақпараттандырылған дереккөзге сілтеме жасап хабарлады.
Дереккөздің мәліметінше, қалыптасқан жағдай «ҚазМұнайГаз», Chevron және Қазақстанда мұнай өндіретін өзге де компаниялардың жұмысына әсер еткен. Сонымен қатар Bloomberg агенттігі Қара теңізге барып, Каспий құбыр консорциумы (КҚК) терминалынан мұнай тиеуге дайын танкерлер санының азайғанын жазды. Басылым мұндай ахуал ірі мұнай жобаларындағы өндіріс көлеміне де ықпал етуі мүмкін екенін атап өткен.
Sputnik агенттігінің дереккөзі қазіргі уақытта Қазақстаннан КҚК арқылы мұнай жеткізуге шектеу енгізілмегенін, алайда жағдайдың алдағы күндері қалай өрбитіні маңызды болатынын мәлімдеді.
Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің бұрынғы кеңесшісі Олжас Байділдинов Қара теңіздегі қауіпсіздікке қатысты тәуекелдер жақын уақытта сақталуы мүмкін екенін айтты. Оның пікірінше, бұл танкерлерді жалдау құнының артуына алып келеді, ал қосымша шығындар мұнайдың өзіндік құны мен бюджетке түсетін салық түсімдеріне әсер етуі ықтимал.
Сарапшы сондай-ақ Қазақстанда ірі стратегиялық мұнай қоймасын салу мәселесін қайта қарауды ұсынды. Оның айтуынша, мұндай бастама бұған дейін де көтерілген болатын. Алайда бұрын «ҚазМұнайГаз» компаниясы мұндай жобаның құны жоғары болғандықтан, оған ірі мұнай өндірушілердің қызығушылығы төмен екенін мәлімдеген.
Өз кезегінде мұнай-газ саласының сарапшысы Нұрлан Жұмағұлов КҚК терминалындағы жүк тиеу кестесі бұзылғанын, бірқатар танкердің портқа кіруге асықпай отырғанын айтты. Оның сөзінше, мұнай әзірге резервуарларға жиналып жатыр. Егер экспорт ұзақ уақытқа тоқтаса, қоймалар толып, мұнай өндіруші компаниялар ұңғымаларды уақытша тоқтатуға мәжбүр болуы мүмкін. Мұндай технологиялық процесс күрделі әрі қымбат саналады.
Соңғы күндері Қара теңізде танкерлер мен Новороссийскідегі КҚК теңіз терминалына бірнеше рет шабуыл жасалғаны хабарланған болатын.
Олжас Байділдиновтың бағалауынша, 2025 жылғы қарашадағы КҚК инфрақұрылымына жасалған шабуылдан кейін Қазақстанда мұнай мен газ өндіру көлемі 2026 жылдың бірінші тоқсанында өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 20 пайызға, ал бірінші жартыжылдық қорытындысында 9 пайызға төмендеген.
Қазақстан үшін КҚК бағыты мұнай экспортындағы негізгі әрі стратегиялық бағыттардың бірі болып саналады. Бұған дейін Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі халықаралық серіктестерді КҚК теңіз терминалындағы танкерлерге жасалған шабуылдарды айыптауға шақырған еді. Ведомство бұл әрекеттерді еліміздің ұлттық экономикалық мүдделеріне қарсы бағытталған қадам ретінде бағалады.
Ресей Сыртқы істер министрлігі аталған шабуылдарға Украина жауапты деп санайтынын мәлімдеді. Ал Киев Қазақстан мұнайын тасымалдаған танкерлерге шабуыл жасады деген айыптауларды жоққа шығарып отыр.
Қазақстан тарапы шабуылдарға нақты кімнің қатысы бар екенін ресми түрде атаған жоқ. Сонымен қатар Астана мұнай тасымалы қауіпсіздігі мәселелері бойынша бұрын келісілген өзара іс-қимыл тетіктерінің толық сақталмай отырғанына назар аударды.
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі жағдайда Каспий құбыр консорциумы инфрақұрылымының қауіпсіздігін күшейту маңызды. Kazenergy қауымдастығы құбыр жүйесінен бастап теңіздегі жүк тиеу терминалына дейінгі барлық логистикалық тізбекті кешенді қорғау қажеттігін атап өтті.
Бизнесті бағалау жөніндегі сарапшы Антон Дорофеевтің пікірінше, КҚК жұмысының тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін халықаралық қатысушылардың қатысуымен ұжымдық қауіпсіздік тетіктерін қалыптастыру қажет. Оның айтуынша, мұндай шаралар қабылданбаса, инвесторлар Қазақстан мұнайының бағасына тәуекелге байланысты қосымша жеңілдік (дисконт) енгізуі мүмкін.
#Munarmedia #ASTANA #Қазақстан #КҚК #Мұнай #ҚазМұнайГаз #Chevron #ҚараТеңіз #Новороссийск #Экономика #Kazenergy