Munarmedia.kz 13.05.2026. АСТАНА – АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трамп Қытайға сапар жасауы мүмкін деген ақпарат аясында халықаралық сарапшылар Вашингтон мен Бейжің арасындағы келіссөздерде Орталық Азия мәселесі де көтерілуі ықтимал екенін айтуда.
Саяси шолушылардың пікірінше, ресми деңгейде тараптар сауда, технология және жаһандық қауіпсіздік мәселелерін талқылайды деп күтілгенімен, табиғи ресурстарға бай Орталық Азия аймағы да назардан тыс қалмайды.
Қытай Орталық Азиядағы Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстан мемлекеттерімен шектеседі. Соңғы жылдары аймақ сирек металдар мен стратегиялық шикізат қорларына байланысты ірі державалардың экономикалық мүдде алаңына айналып отыр.
Сараптамалық мәліметтерге сүйенсек, АҚШ тарапы келіссөздер барысында Орталық Азияға қатысты бірнеше негізгі бағытқа назар аударуы мүмкін.
Бірінші мәселе – стратегиялық ресурстарды бөлу және жеткізу тізбектері. Вашингтон сирек кездесетін металдар мен уран жеткізу бағыттарын әртараптандыру мақсатында MSP бағдарламасын іске қосқан. АҚШ Қытайдың Орталық Азиядағы уран, литий және вольфрам қорларын толық бақылауға алуына жол бермеуге мүдделі екені айтылуда.
Екінші бағыт – көлік дәліздері мен санкциялық саясат. Америкалық тарапты Ресей аумағын айналып өтетін Транскаспий халықаралық көлік бағыты, яғни «Орта дәліз» қызықтырады. Сонымен қатар Батыс санкцияларын айналып өту үшін Орталық Азия аумағы арқылы тауар ағындары жүруі мүмкін деген алаңдаушылық та бар.
Үшінші мәселе – аймақтағы экономикалық ықпал және өндірістік модельдер. Сарапшылардың айтуынша, Қытай негізінен арзан несие ұсынып, шикізат импортына басымдық берсе, АҚШ өңірде шикізатты терең өңдеу өндірістерін дамытуға қызығушылық танытуы мүмкін. Вашингтонның жаңа ұстанымы «декларация емес, нақты келісімдер» қағидасына негізделіп отырғаны айтылады.
Кейбір халықаралық сарапшылар АҚШ-тың Үлбі металлургия зауыты базасында бериллий мен тантал жеткізу бойынша арнайы серіктестік орнатуға қызығушылық танытуы ықтимал екенін де жоққа шығармайды. Бұл сирек металдар қорғаныс және жоғары технологиялық өндірістерде кеңінен қолданылады.
Дегенмен сарапшылар Қытай аймақтағы позициясынан оңай бас тартпайтынын айтады. Бейжіңнің Орталық Азияда ауқымды инфрақұрылымдық жобалары, инвестициялық мүмкіндіктері және ұзақмерзімді стратегиясы бар.
Саясаттанушылардың пікірінше, әлемдік державалардың аймаққа қызығушылығы Орталық Азияның геосаяси және экономикалық маңызын бұрынғыдан да арттыра түсті.
#Трамп #Қытай #ОрталықАзия #Қазақстан #Геосаясат #Ресурстар #ОртаДәліз #АҚШ #Munarmedia #Жаңалықтар