Munarmedia.kz 28.04.2026 /Astana/ — Түрікменстан армиясында жүйелі дағдарыс белгілері күшейіп келеді. Сарапшылар суицид оқиғаларының көбеюі, жаппай дезертирлік және әскери құрылымның әлсіреуі елдің қорғаныс секторына тікелей қауіп төндіріп отырғанын айтады.
Қару-жараққа шектеу – амалсыз шара
Соңғы уақытта мерзімді қызметтегі сарбаздар арасында суицид фактілерінің күрт артуы әскери басшылықты төтенше шаралар қабылдауға мәжбүр етті. Атап айтқанда, әскери бөлімдерде жеке құрамның қаруға қолжетімділігі шектелген:
— қару-жарақ қоймаларының кілттері тәркіленген;
— штык-пышақтар дубинкалармен ауыстырылған;
— оқу-жаттығу атыстары тоқтатылған.
Алайда бұл қадамдар мәселенің түпкі себептерін жоя алмай отыр.
Жүйелік проблемалар сақталуда
Әскери ортада бейресми «дедовщина» құбылысы мен зорлық-зомбылық үшін жазасыздық сақталып келеді. Сарапшылардың пікірінше, дәл осы факторлар жаңа қайғылы жағдайларға түрткі болуда.
Сонымен қатар, ресми шағымдар көбіне назардан тыс қалып, мемлекеттік органдарға жолданған өтініштер қайтадан сол жүйенің өзіне қайтарылып, қараусыз қалатыны айтылуда.
Дезертирлік және әлеуметтік тығырық
Дағдарысты жағдай жаппай дезертирлікпен де ушығып отыр. Әскери қызметшілер бөлімдерді өз бетінше тастап, бейресми табыс табуға мәжбүр. Бірақ олардың көпшілігі құжатсыз қалып, елден шығу мүмкіндігінен айырылады.
Бұл құбылыс әскери тәртіпке ғана емес, әлеуметтік тұрақтылыққа да кері әсерін тигізуде.
Кадр тапшылығы және беделдің құлдырауы
Дағдарыс кадрлық резервке де соққы берді. Түрікменстандағы әскери жоғары оқу орындары талапкерлер тапшылығын сезінуде. Әскери қызметтің беделі төмендегендіктен, шақыру комиссиялары үміткерлерді үй-үйді аралап іздеуге мәжбүр.
Бұл өз кезегінде іріктеу сапасының төмендеуіне және қорғаныс саласының жалпы әлсіреуіне алып келуі мүмкін.
Сарапшылардың бағалауынша, қалыптасқан жағдай — тек әскери саладағы уақытша қиындық емес, терең институционалдық дағдарыстың көрінісі. Егер жүйелі реформалар қолға алынбаса, Түрікменстанның қорғаныс қабілеті ұзақ мерзімді перспективада айтарлықтай әлсіреуі ықтимал.
#Munarmedia #Astana #Түрікменстан #Армия #Дағдарыс #Қауіпсіздік #Әскер #Суицид #Дезертирлік