Munarmedia.kz 31.01.2026 /Астана/
«Миротворец» орталығы бірнеше жылдан бері Украина ұлттық қауіпсіздігіне қарсы қылмыс жасады деп есептелетін тұлғалар туралы ақпаратты жинақтап келеді. Жуырда бұл тізімге Қазақстан Парламенті Мәжілісінің депутаты Айдос Сарым енгізілді. Осылайша ол аталған дерекқорға енген алғашқы қазақстандық парламент депутаты болып отыр.
Орталықтың сайтында Сарымға мынадай айыптаулар тағылған:
«Украинаға қарсы гуманитарлық агрессия актілеріне қатысу; Украинаның және оның азаматтарының ресейлік-фашистік басқыншылар мен оккупанттарға қарсы өзін-өзі қорғауға деген бұлтартпас заңды құқығын жоққа шығару; ресейлік пропаганданың нарративтерін тарату; Ресейдің Украинаға қарсы агрессиясын және украин азаматтарының қаза табуын жария түрде ақтау».
Айдос Сарымның «Миротворец» тізіміне енуіне тікелей себеп — оның 2025 жылғы желтоқсанда Қазақстан Республикасының Бас прокурорына жолдаған депутаттық сауалы. Онда ол Украина Қарулы күштерінің (ҚКУ) Каспий құбыр консорциумының (КҚК) инфрақұрылымына жасаған соққыларын қолдаған Қазақстан азаматтарын мемлекеттік сатқындыққа кінәлі деп тану қажеттігін ұсынған.
Бұл тақырыпты «Республика» басылымы сол кезде егжей-тегжейлі талдаған болатын. Сонымен қатар «Миротворец» орталығы Сарымның Telegram-арнасындағы жазбасынан үзінді келтіреді. Орталықтың пікірінше, бұл жазбада депутат Ресейдің Украинаға қарсы агрессиясын ақтауға тырысқан.
Айдос Сарымның «Миротворец» базасына енуі — саяси тұрғыдан маңызды прецедент. Бұған дейін бұл тізімде пропагандистер, идеологтар, шенеуніктер болғанымен, әрекеттегі парламент депутаттары тіркелмеген еді.
«Депутаттық мәртебе енді жауапкершіліктен қорғай алмайды. Бұл — жаңа шындықтың бастауы. Әзірге “Миротворецте”, бірақ бір күні сотталушылар орындығында отыруы да мүмкін», — дейді журналист Наталья Садыкова «Бәсе» арнасындағы сюжетінде.
Айдос Сарым — шынында да саяси тұрғыдан қызық фигура. Байқасақ, «саясат» оның кәсібіне бірден айналған.
1997 жылы Қазақ ұлттық университетін «тарих» мамандығы бойынша тәмамдаған ол Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтында, Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінде, Президент әкімшілігінде қызмет атқарды. 2000 жылдардың басында сол кездегі жүйелі оппозиция қатарынан табылып, Демократиялық «Ақ жол» партиясында баспасөз хатшысы, кейін кеңесші болды. Одан соң «Нағыз Ақ жол» партиясының кеңесшісі, «Жас Алаш» газетінің бас редакторының орынбасары, Алтынбек Сәрсенбайұлы қорының жетекшісі қызметтерін атқарды.
Кейін ол қайтадан мемлекеттік қызметке оралып, биліктегі «Нұр Отан» партиясына (қазіргі Amanat) өтті. Ұлттық кітапхана директорының кеңесшісі, Қоғамдық даму министрінің штаттан тыс кеңесшісі болып жұмыс істегеннен кейін, 2021 жылғы қаңтарда Мәжіліс депутаты болып сайланды және бүгінге дейін осы қызметті атқарып келеді. Бірқатар мерейтойлық медальдармен, сондай-ақ «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.
Өзін биліктегі партиядан депутаттыққа өтуін Сарым «билік солардың қолында, сондықтан саяси үдерістерге белсенді қатысқан дұрыс» деп түсіндірген. Әлеуметтік желілердегі сынға жауап бере отырып, ол былай деген:
«Әлеуметтік желілер — демократия құралы емес. Керісінше, олар авторитарлық және тоталитарлық технологиялар. Елде шешілмеген, қордаланған мәселелер көп. Оларды шешу үшін айту керек, күресу керек, партияларға бірігіп, ұйым ретінде күресу қажет».
Осыдан кейін оның артынан «саяси қайта-қайта бет бұрудың шебері» деген атау ерді.
Сарым депутат ретінде алғаш рет 2021 жылдың қыркүйегінде қоғам назарын өзіне аудартты. Ол кезде кейін «Сарым – Закиева түзетулері» деп аталған ұсыныс енгізілді.
Ұсынысқа сәйкес, шетелдік онлайн-платформалар мен мессенджерлер Қазақстан аумағында жұмыс істеу үшін міндетті түрде заңды тұлға ретінде тіркеліп, елде филиал ашуы тиіс болатын. Әйтпесе олардың қызметін шектеу көзделді.
Сарым бұл бастамасын былай түсіндірген:
«Мысалы, бір адам белгілі бір контентті көріп, өзіне қол жұмсады делік. Не істей аламыз? Негізі ештеңе. Ал ертең адамдар “Цукерберг қайда болды?” деп емес, “мемлекет қайда қарады?” деп сұрайды. Сондықтан біз “кибербуллинг” ұғымын енгізуге және уәкілетті органдар жүгіне алатын компания өкілінің елде болуына тырыстық».
Алайда қоғам бұл ұсынысты сөз бостандығын шектеуге бағытталған деп қабылдады.
Журналист Гүлжан Ерғалиева Сарымды «шіріген патриот» деп атады:
«Бұл ұсыныс сөз бостандығын шектеумен ғана емес, ақпараттық тәуелсіздікті жоғалтумен де қауіпті. Тіпті билікке жақын партиялардың өзі мұндай даулы түзетулерге бармады, ал бұл бастаманы бұрын оппозициялық, либералды бейнесі бар депутатқа әдейі жүктеді».
2022 жылғы желтоқсанда Қазақстан БҰҰ-ның Ресейді Украинадағы соғысты тоқтатуға шақырған резолюциясына қарсы дауыс берді. Айдос Сарым бұл шешімді ақтай отырып:
«Қазақстан Ресейдің қоғамдық пікірін де, оның жағдайын да ескеруі керек. Соғыстың бізге келуін қалайсыздар ма? Біз де қаламаймыз. Сондықтан осындай шешімдер қабылдауға мәжбүрміз», — деді.
2026 жылдың қаңтарында Сарым КҚК инфрақұрылымына жасалған шабуылдар тақырыбын қайта көтеріп, халықаралық серіктестерді Украинаға қысым көрсетуге шақырды:
«АҚШ пен басқа да серіктестер Украинаға қысым жасап, нысаналарды таңдауға ықпал етуі керек», — деді ол.
Оның пікірінше, бұл қадам Қазақстанның энергетикалық мүдделерін қорғауға көмектесуі мүмкін.
Бұл мәлімдемелер мен әрекеттердің барлығы Айдос Сарымның «Миротворец» тізіміне енуі кездейсоқ емес екенін көрсетеді. Ал бұл тізімге енудің өзі — қазақстандық саясат үшін жаңа әрі алаңдататын белгі.