Munarmedia.kz 22.02.2026 / Астана- Өзбекстанда медиа саласына қатысты жағдай күрт ушығып барады. Журналист Алексей Волосевич республикада медиакеңістікті жүйелі түрде «тазалау» жүріп жатқанын мәлімдеді.
Оның жазуынша, 2025 жылы блогер Азиз Хакимов тұтқындалуы, батысшыл медиамагнат Комил Алламжонов төңірегіндегі пиар-науқандар және ақпараттық кеңістікте ұлттық риториканың күшеюі — ауқымды процестің бастамасы ғана болған. Ал бұл үдерістің шарықтау шегі 2026 жылдың басына сәйкес келген.
Волосевичтің мәліметінше, Өзбекстан медиакеңістігінде мынадай құбылыстар байқалған:
әлеуметтік желілердегі пікір алаңдарын балама көзқарастарды басып тастайтын бот-насихатшылардың «жаулап алуы»;
арнайы қызмет өкілдері тарапынан жекелеген авторларды нысаналы түрде қорқыту (жеке хаттарда олардың өмірбаянына қатысты егжей-тегжейлі мәліметтер келтіріледі);
журналистердің, блогерлердің және азаматтық белсенділердің ірі арналарының жаппай жабылуы;
шағымдар арқылы «қажетсіз» материалдарды өшірту;
жеке хабарламалардағы қорқыту мен этносаралық сипаттағы тіл тигізу, «сатқын», «Кремльмен байланысы бар», «Путинге немесе ФСБ-ға жұмыс істейді» деген айыптаулар.
Журналистің пікірінше, бұл — бірнеше бағыт бойынша қатар жүріп жатқан кешенді қысым.
Волосевич цензура мен шабуылдардың кімдерді айналып өтетінін де атап өткен.
Мәселен, Журналистика және бұқаралық коммуникациялар университетінің ректоры Шерзод Кудратходжаев атына бағытталған сын-пікірлер боттар арқылы дереу тоқтатылып отырады. Айта кетейік, Азиз Хакимов қамауға алынар алдында дәл осы ректормен ашық пікірталасқа түскен.
Сонымен қатар:
интернет-басылымдар үкімет әрекеттеріне қатысты тек мадақ пікірлерді қалдырып, сын жазбаларды жабады;
билікке қолайсыз тақырыптар елеусіз қалдырылады;
журналист Кирилл Альтман президенттің үлкен қызы, президент әкімшілігінің басшысы **Саида Мирзиёева**мен сұхбатында өткір сұрақтардан қашқаны үшін сынға ұшыраған;
Чарвактағы «Sea Breeze» жобасына қатысты әзербайжандық кәсіпкер Эмин Агаларов есіміне бағытталған сын да шектеледі;
адам құқықтарының сақталмауына назар аударатын ресурстар бұғатталады.
Журналистердің айтуынша, бұғаттауға арандатушы немесе алаяқ аккаунттар емес, керісінше экология, заңсыз үй алу, үлескерлер құқығы, қалалық орта сапасы сияқты қоғам үшін өзекті мәселелерді көтеретін платформалар ілініп отыр.
Бақылаушылардың бір бөлігі кибершабуылдар мен қысымның күшеюін 2025 жылдың қыркүйегінде Нью-Йоркте өткен Шавкат Мирзиёев пен Дональд Трамп кездесуімен байланыстырады. Көп ұзамай, 7 қарашада Трамп Мирзиёевтің АҚШ экономикасына инвестиция салу үшін Өзбекстаннан 35 млрд доллар шығаруға ниетті екенін мәлімдеген.
Волосевичтің пайымынша, «ықпалды шетелдік қолдаушыға ие болған соң, саяси сыпайылықтың қажеттілігі азайған болуы мүмкін».
Сараптамалық баға
Алексей Волосевичтің тұжырымынша, қазіргі үдеріс — азаматтық қоғам ошақтарын жүйелі түрде әлсіретуге бағытталған жұмыс. Егер бұл үрдіс жалғаса берсе, елдегі пікір алуандығы мен тәуелсіз журналистиканың болашағы үлкен сынға түсуі ықтимал.
Дегенмен ресми Ташкент әзірге бұл айыптауларға қатысты нақты түсініктеме берген жоқ. Ал медиасарапшылар үшін басты сұрақ — бұл уақытша құбылыс па, әлде ұзақ мерзімді жаңа саяси бағыттың белгісі ме?