Munarmedia.kz 15.01.2026 /Астана/ – АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трамп Иранда «жазықсыз тұрғындарды өлімі тоқтағанын» және «жазалау шараларын жүзеге асыру жоспары жоқ екенін» мәлімдеді. Оның айтуынша, бұл ақпарат оған «сенімді дереккөздерден жіберген сәлем» жеткен. Сонымен қатар Трамп жағдайдың әрі қарай қалай өрбитінін бақылап отыратынын да қоса айтты.
Бұл мәлімдеме оның бұған дейін Тегеранда өлім жазасы қолданылған жағдайда «қатаң әрі ауыр шаралар қабылдайтыны» жөніндегі ашық қоқан-лоқысынан кейін айтылды. Осындай түбегейлі риторикалық бұрылыс Вашингтонда жарияланбай отырған басқа бір сценарийдің бар екенін аңғартады.
Ең ықтимал нұсқа – Иран Трамптың қысымына жария мәлімдемелер арқылы емес, жабық әскери-барлау арналары арқылы жауап берген. Бұл жауаптың мазмұны Ақ үйде бірден түсінікті болған сыңайлы.
Тегеран АҚШ-қа нақты сигнал жолдаған болуы мүмкін: егер «наразылық білдірушілерді қорғау» деген желеумен әскери араласу жасалса, бұл тікелей соғыс актісі ретінде қабылданып, аймақтағы барлық америкалық нысандарға бірден соққы беріледі. Мұндай ескертудің салмағы зор, өйткені Парсы шығанағында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің соққы беруші топтамасы орналасқан. Яғни, Иран зымырандары үшін нысаналар сөзбе-сөз қол созым жерде тұр.
Бұдан бөлек, Иран тарапы тікелей агрессия болған жағдайда ядролық қару қолдану мәселесі де күн тәртібіне шығуы мүмкін екенін астарлап жеткізгені жоққа шығарылмайды. Иранның байытылған уран қоры жеткілікті екені халықаралық деңгейде белгілі.
Дәл осы – жария емес, бірақ өте нақты әскери қатер Трампты күрт шегінуге мәжбүр еткен болуы ықтимал. Трамп, әдеттегідей, қысым жасап, блефке сүйенді. Ол Иранның қорқып, артқа шегінетінін күтті. Алайда Тегеран керісінше, өзінің қызыл сызықтарын айқын көрсетіп, қарсы жауап беруге дайын екенін білдірді. Нәтижесінде блеф әп-сәтте күйреді.
Бұл жағдай тағы бір маңызды жайтты көрсетеді: қазіргі геосаясатта шешуші рөлді көп жағдайда ашық мәлімдемелер емес, жабық арналардағы нақты күш теңгерімі атқарады. Қатты айтылған сөздер емес, қарсы тараптың шын мәнінде қандай қадамға бара алатыны маңызды.
Иран-Трамп оқиғасы – аймақтағы және жалпы халықаралық саясаттағы қауіпті тепе-теңдіктің айқын мысалы. Бұл жерде бір тараптың шегінуі әлсіздіктің белгісі емес, ал екінші тараптың қатаң ұстанымы эмоция емес, есепке құрылған салқын стратегия екенін аңғартады.