Munarmedia.kz.18.09.2026.ASTANA «Мектеп жабылса, ауыл да жабылады» деген сөз бүгінде ауыл тұрғындарының алаңдаушылығын дәл сипаттайтын мәселеге айналып отыр. Әсіресе халық саны аз елді мекендерде мектептің тағдыры – жай ғана білім беру мәселесі емес, ауылдың болашағына тікелей қатысты мәселе.
Біздің редакция бұған дейін де Ақмола облысының бірқатар аудандарында ауыл мектептерінің біріктірілуі мен шағын жинақты мектептердің тағдыры туралы мәселе көтерген болатын. Шортанды ауданындағы Научный елді мекені, Зеренді ауданындағы бірқатар ауыл мектептеріне қатысты тұрғындардың алаңдаушылығы айтылды.
Енді назар Бурабай ауданына қарасты Жаңаталап ауылына ауып отыр.
Жаңаталаптағы мектептің тағдыры не болады?
Жаңаталап – Бурабай ауданының құрамындағы ауыл. Ашық мемлекеттік деректерде бұл елді мекенде Жаңаталап ауылының бастауыш мектебі бар екені көрсетілген. Мектеп Школьная көшесі, 4А мекенжайында орналасқан. (Государственные услуги Казахстана)
Алайда ауыл мектебінің алдағы тағдырына қатысты мәселе қоғам назарын аударып отыр.
Мұнда бір нәрсені нақты ажыратып алған жөн: егер мектепті жабу немесе оның жұмысын тоқтату туралы шешім қабылданған болса, бұл шешімнің құқықтық негізі, оқушы саны, ата-аналарға ұсынылған балама білім беру жолы және балаларды тасымалдау мәселесі ашық түсіндірілгені жөн.
Өйткені мектепті жабу – бір ғимараттың есігін жабумен ғана шектелмейді.
Бұл – ауылдағы отбасының болашағына әсер ететін шешім.
Мектеп жоқ болса, жас отбасы ауылда қала ма?
Ауылда мектептің болуы – сол елді мекендегі ең маңызды әлеуметтік инфрақұрылымның бірі.
Жас отбасы үшін жұмыс орны ғана емес, баласының мектепке баруы, дәрігерге қаралуы, жолдың жағдайы, интернет, мәдениет ошағы сияқты факторлардың барлығы маңызды.
Алдымен бастауыш мектеп жабылады.
Кейін балалар көрші ауылға қатынайды.
Одан кейін ауылда бала саны азаяды.
Баласы үшін басқа жерге көшкен ата-ана жұмысын да сол жақтан іздейді.
Сөйтіп, бір қарағанда экономикалық жағынан «тиімсіз» көрінген шағын мектептің жабылуы уақыт өте келе ауылдың демографиялық жағдайына әсер етуі мүмкін.
Сондықтан ауыл мектебінің мәселесіне тек «мектепте қанша бала оқиды?» деген бір ғана өлшеммен қарау жеткіліксіз.
Ақмолада шағын мектеп мәселесі бұған дейін де көтерілген
Бұл мәселенің жүйелі екенін облыстың өз ресми құжаттары да көрсетеді.
Ақмола облысы білім басқармасының есебінде өңірде 342 шағын жинақты мектептің 135-і желі нормативіне сәйкес келмейтіні көрсетілген. Сондай-ақ 2024 жылы оқушы санының аздығына байланысты облыста жеті бастауыш мектептің жабылғаны туралы ақпарат жарияланған. (Государственные услуги Казахстана)
Яғни мәселе бір ғана Жаңаталаппен шектелмейді.
Бірақ дәл осы жерде маңызды сұрақ туындайды:
Мектептерді жабу арқылы ауылдағы халық санын сақтап қалуға бола ма?
Егер мемлекет ауылды сақтауды мақсат етсе, онда мектепті тек шығын ретінде емес, ауылдың әлеуметтік тірегі ретінде қарастыру қажет.
Бурабай – тек туристік аймақ емес
Бурабай десе көпшіліктің көз алдына курорттық аймақ, көлдер, орман, туристер мен демалыс орындары келеді.
Бірақ Бурабай – картадағы туристік нүкте ғана емес.
Бұл жерде адамдар тұрады.
Балалар мектепке барады.
Ата-аналар жұмыс істейді.
Ауылдар бар.
Сол ауылдардың әрқайсысының өз тағдыры бар.
Сондықтан ауданның туристік әлеуетімен қатар, ауыл тұрғындарының өмір сүру сапасы да назарда болуы тиіс.
Туризмнен түсетін табыс немесе ауыл шаруашылығындағы көрсеткіштер қаншалықты маңызды болса, ауылда тұрақты тұратын халықтың саны мен әлеуметтік жағдайы да соншалықты маңызды.
«Рекордтық астық» ауыл мәселесін шешпейді
Соңғы жылдары Ақмола облысында ауыл шаруашылығы, егін жинау, астық көлемі туралы көрсеткіштер жиі айтылады.
Әрине, ауыл шаруашылығы – өңір экономикасының маңызды саласы.
Бірақ ауылдың дамуын тек жиналған астықтың тоннасымен өлшеуге болмайды.
Егер бір жағынан өндіріс көлемі өсіп, екінші жағынан ауылдағы мектептер қысқарып, жастар көшіп, әлеуметтік нысандар жабыла бастаса, онда өңірдің ұзақмерзімді даму моделіне сұрақ туындайды.
Ауыл – тек егістік алқап емес. Ауыл – адам.
Мемлекеттік саясаттың түпкі мақсаты да сол адамдардың ауылда өмір сүруіне жағдай жасау болуы керек.
Әкімдікке бірнеше қарапайым сұрақ
Жаңаталаптағы жағдайға байланысты тұрғындар мен қоғамға нақты жауап қажет.
Біріншіден, Жаңаталап ауылындағы бастауыш мектептің жұмысы тоқтатыла ма?
Екіншіден, егер жабылса, қанша оқушы басқа мектепке ауыстырылады?
Үшіншіден, балаларды күн сайын тасымалдау қалай ұйымдастырылады?
Төртіншіден, мектептің жабылуына нақты қандай себеп негіз болды?
Бесіншіден, ауылда халық санын көбейту немесе сақтап қалу бойынша қандай жоспар бар?
Алтыншыдан, ауылда жаңа жұмыс орындарын ашу жөнінде қандай нақты жоба жүзеге асырылып жатыр?
Бұл сұрақтарға тұрғындар құрғақ есеппен емес, нақты жауап күтеді.
«Ауыл сақталсын» деген сөз нақты жоспарға айналуы керек
Бүгінде ауылдарды сақтап қалу туралы жиі айтылады.
Бірақ ауылды сақтап қалу үшін оның тұрғындарына жұмыс керек.
Жас отбасыларға жағдай керек.
Балаларға мектеп керек.
Мектептен кейінгі білімге мүмкіндік керек.
Медицина мен жол мәселесі шешілуі керек.
Ең бастысы – ауыл тұрғыны өзінің елді мекенінде болашақ бар екеніне сенуі керек.
Мектепті жабу туралы шешім қабылданар алдында осы сұрақтардың барлығы кешенді түрде қаралуы тиіс.
Жаңаталап мәселесі де дәл осы тұрғыдан бағалануы қажет.
Біздің редакция Ақмола облысы әкімдігінен және Бурабай ауданының әкімдігінен Жаңаталап ауылындағы бастауыш мектептің қазіргі мәртебесі, оқушы саны, мектепті сақтау немесе жабу жөніндегі шешімнің негізі және ауылдың әлеуметтік-экономикалық даму жоспары туралы ресми түсініктеме күтеді.
Өйткені бүгін бір ауылдың мектебі туралы сөз болып отыр.
Ал ертең дәл осындай сұрақ басқа ауылдың алдында тұруы мүмкін.
Мектептің есігі жабылған кезде ауылдың болашағы да бірге жабылып қалмауы керек.
#Munarmedia #MunarmediaKZ #АқмолаОблысы #Бурабай #Жаңаталап #Ауыл #АуылМектебі #Мектеп #АуылТағдыры #Ақмола #Білім #АуылДамуы #Өңір #АуылдардыСақтау