Munarmedia.kz.19.09.2026.ASTANA.АҚШ миллиардері, Одесса қаласында дүниеге келген кәсіпкер Сэм Кислин Қазақстандағы бизнес дауына байланысты 100 миллион доллардан астам қаражатынан айырылғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, бұл іске қазақстандық кәсіпкер Рашид Сәрсеновке қатысы бар тұлғалар араласқан. Инвестордың арызы бойынша қозғалған қылмыстық іс кейін тоқтатылған.
Бұл туралы Кислиннің Nege басылымына берген сұхбатына сілтеме жасаған ақпарат көздері хабарлады.
Америкалық кәсіпкер Қазақстандағы істің тоқтатылуына күмән келтіріп, инвестициясын қайтару үшін халықаралық құқықтық тетіктерге жүгінуі мүмкін екенін мәлімдеді.
100 миллион долларлық инвестиция дауы қалай басталды?
Сэм Кислиннің айтуынша, дау 2006 жылы басталған. Сол кезде оның Trans Commodities, Inc компаниясы Рашид Сәрсеновтің сол кездегі серіктесі Юрий Гинатулинге 100 миллион доллар көлемінде несие берген.
Қарыздың кепілі ретінде жанармай құю бекеттерінің Helios желісіне иелік еткен Caspian Progressive Technology (CPT) компаниясының 50 пайыздық үлесі ұсынылған.
Алайда Кислиннің мәлімдеуінше, қарыз қайтарылмаған. Кейін кепілге қойылған компания үлесін иеленуге байланысты дау туындаған.
Инвестордың нұсқасы бойынша, CPT компаниясының қалған 50 пайызына иелік еткен Сәрсеновтің әпкесі Алматы қаласының Медеу аудандық соты арқылы Гинатулинді компания қатысушыларының құрамынан шығарған. Бұған оның жарғылық капиталға 150 мың теңге көлеміндегі жарнаны енгізбегені негіз болған-мыс.
Осыдан кейін Гинатулинге қатысты қылмыстық істер қозғалып, ол Қазақстаннан кеткен. Сот процесі оның қатысуынсыз өткен.
Кислиннің пікірінше, осы оқиғалардың салдарынан 100 миллион долларлық қарыздың кепілі іс жүзінде құнсызданған.
Helios желісінің активтері кімдерге өткен?
Инвестордың мәлімдеуінше, 2010–2016 жылдар аралығында CPT компаниясына тиесілі Helios жанармай құю бекеттерінің желісі мен басқа да өтімді активтер қайта бөлінген.
Кислиннің нұсқасы бойынша, компаниядағы үлестердің әрқайсысы 25 пайыздан Сергей Алимовқа, Равиль Саратовқа, Уәлихан Қошымбаевқа және Гүлнара Сарбағышеваға өткен.
Алайда аталған активтердің берілуіне қатысты мән-жайлар мен мәмілелердің заңдылығы туралы толық сот құжаттары бұл материалда келтірілмеген. Сондықтан инвестордың мәлімдемелерін даудың бір тарабының ұстанымы ретінде қарастырған жөн.
АҚШ соты инвестордың талабын таныған
2018 жылы Нью-Йорк штатының соты CPT компаниясының 50 пайыздық үлесінің Trans Commodities компаниясына өтуін мойындаған.
Алайда Кислиннің айтуынша, АҚШ сотының шешімі Қазақстанда орындалмаған. Инвестор бұл жағдайды шетелдік капиталдың құқықтарын қорғауға қатысты күрделі мәселе ретінде бағалайды.
Кәсіпкер өз жағдайын Қазақстанмен мұнай-газ инвестицияларына байланысты ұзақ уақыт соттасқан молдовалық инвестор Анатол Статидің ісімен салыстырған.
Кислиннің пікірінше, екі оқиғаның ұқсастығы — шетелдік инвесторлардың қаражатын қайтару және өз құқықтарын қорғау барысында кездескен қиындықтарында.
Қазақстанда қозғалған қылмыстық іс неге тоқтатылды?
Сэм Кислиннің айтуынша, 2026 жылдың көктемінде ол Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа және Бас прокуратураға өтініш жолдаған.
Алматы прокуратурасы инвестордың арызы бойынша Қылмыстық кодекстің 190-бабының 4-бөлігімен, яғни аса ірі мөлшердегі алаяқтық дерегі бойынша тергеу жүргізілгенін растаған.
Кислин тергеу барысында Уәлихан Қошымбаевты және Рашид Сәрсеновтің басқа да сенімді өкілдерін жауап алуға шақыру туралы өтініштері орындалмағанын мәлімдейді.
Сондай-ақ ол 26 тамызда Қошымбаевтың Ішкі істер министрі Ержан Сәденовпен кездескенін алға тартқан. Инвестордың айтуынша, осыдан кейін тергеу тобы Астанаға шақырылып, көп ұзамай қылмыстық іс тоқтатылған.
Дегенмен аталған кездесудің тергеу шешіміне ықпал еткені туралы тәуелсіз расталған мәлімет жоқ.
Nege басылымының сауалына жауап берген Ішкі істер министрлігі қылмыстық істің тоқтатылғанын растағанымен, ықтимал қысым көрсету және кездесуге қатысты сұрақтарға жауап бермеген.
Ал прокуратура тергеу құпиясына сілтеме жасаған.
Кислиннің айтуынша, оған істі тоқтату туралы қаулының өзі берілмеген. Оның орнына мессенджер арқылы хабарлама жолданған.
Инвестор халықаралық органдарға жүгінуі мүмкін
Сэм Кислин Қазақстан билігі жариялаған жеке меншікті қорғау, шетелдік инвестиция тарту және құқық қорғау органдарының қызметін жетілдіру бағытындағы саясат нақты жүзеге асады деп үміттенетінін жеткізген.
Оның айтуынша, егер заңның орындалуына ықпалды бизнес топтары кедергі келтіреді деген күдігі расталса, инвесторлар тобы АҚШ-тың Әділет министрлігіне, Мемлекеттік департаментіне және Конгресіне жүгінуді қарастырады.
Сондай-ақ ол санкциялық тетіктер мен халықаралық инвестициялық арбитражға жүгіну мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Қазіргі уақытта Сэм Кислиннің 100 миллион доллардан астам қаражатына қатысты даудың түпкілікті шешілгені туралы мәлімет жоқ. Қазақстанда тоқтатылған қылмыстық істің нақты құқықтық негіздері мен инвестордың одан әрі қандай қадам жасайтыны әзірге белгісіз.
#Қазақстан #СэмКислин #РашидСәрсенов #ШетелдікИнвестиция #Helios #CPT #ҚаржыДауы #Инвестиция #БасПрокуратура #Munarmedia