Munarmedia.kz 02.03.2026 /Astana/ – Munarmedia.kz 02.03.2026 /Astana/ – Иранда жоғарғы көшбасшының қайтыс болуы елдегі билік пен халықаралық шиеленісті күрт арттырды. Жоғары лауазымды дипломат Аббас Арагчи «Аль-Джазира» телеарнасына берген сұхбатында жаңа лидердің бір–екі күн ішінде сайлануы мүмкін екенін, қазіргі уақытта елде уақытша жетекшілік кеңес құрылғанын мәлімдеді. Бұл органға реформалық бағыттағы қазіргі президент Масуд Пезешкиян, қатаң сызықты ұстанатын әділет органдарының жетекшісі Мохсени Эджеһеи және жоғары дәрежелі заңгер – аятолла Али Реза Арафи кірген. (Гардиан)
Мұндай уақытша басқару тобы конституциялық тәртіп бойынша жаңа Жоғарғы көшбасшы сайланғанға дейін елдің саяси және қоғамдық тұрақтылығын қамтамасыз етуі тиіс. Атап айтқанда, Арафи жаңа көшбасшы таңдалғанша елді уақытша басқаруы мүмкін, делінген мәліметтерде. (Орда)
Халықаралық құқық қорғау ұйымдары бұған дейін Мохсени Эджеһейдің 1988 жылғы репрессияларға қатысы бар екенін, онда мыңдаған режимге қарсы танылғандарға қырғын келгенін және 2009 жылғы сайлау наразылықтары кезінде жүздеген журналистің қудалануына ықпал еткенін айтады. Оның бұл әрекеттері “Репортерлер шекарасыз” ұйымының есебіне енген. (Гардиан)
Әлемдік саясат сахнасында жағдай айтарлықтай шиеленісті. АҚШ – АҚШ–Иран қақтығысы аясында әрі қарай соққыларды жалғастыруды жоспарлап отыр, деп хабарлады The Washington Post газетінің тілшісіне ақ үйдегі дереккөз. Бұл шабуылдар ауқымды әскери науқанға айналып, Иранның әскери және саяси нысандарына нысана болған. (AP News)
АҚШ президенті Дональд Трамп қақтығыстардың “жоспардан алда” жүріп жатқанын айтып, Иранның әскери-теңіз күштерінің тоғыз кемесін “жойғанын және теңізге батырып тастағанын” мәлімдеді. Ол сондай-ақ қалған әскери әлеуетті де мақсат етіп, одан әрі әрекеттерді жалғастыра беретінін білдірді. (New York Post)
Осыған қарсы, Таяу Шығыстағы аймақтық ұйым — Парсы шығанағы елдері ынтымақтастық кеңесі (оның құрамына Сауд Аравиясы, Катар, БАӘ, Бахрейн сияқты мемлекеттер кіреді) Иранның “лажсыз әскери әрекеттерін” қатты айыптады. Бұл ұйым Иранның шабуылдарын “сенімсіз және аймақтағы тұрақтылыққа қауіп” деп бағалады. (AP News)
Бүкіл жағдай шиеленісе түскен бұл кезеңде Иран ішіндегі билік ауысымы, халықаралық реакция мен қауіпсіздік мәселелері Таяу Шығыстың саясатында шешуші рөл атқаруы мүмкін. Елдің конституциялық өкілетті органдары жаңа көшбасшыны сайлау процесін ұйымдастыруға тиіс, алайда соғыс жағдайында бұл қиындықтар мен белгісіздік әлі де көп. (washingtonpost.com)