Munarmedia.kz 05.01.2025 /Астана/ – АҚШ президенті Дональд Трамп 2025 жылдың желтоқсанында 2026 жылғы желтоқсанда Майами қаласында өтетін G20 саммитіне Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев пен Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевты шақыру жөнінде шешім қабылдағанын мәлімдеді.
Трамптың айтуынша, «екі елмен де қарым-қатынасымыз өте жақсы».
G20 деген не?
«Үлкен жиырмалық» (G20) – әлемдегі ең ірі дамыған және дамушы экономикаларды біріктіретін бейресми форум. Ол 1999 жылы құрылған. G20 макроэкономикалық саясатты, қаржылық реттеуді және басқа да жаһандық экономикалық мәселелерді талқылайтын негізгі алаңдардың бірі саналады.
Форумға АҚШ, Ұлыбритания, Қытай, Ресей, Австралия, Түркия, Жапония, Оңтүстік Африка Республикасы (ОАР), Жапония және басқа да елдер мүше. Ал Қазақстан мен Өзбекстан бұл топтың құрамына кірмейді.
Сарапшылар не дейді?
АҚШ-та тұратын саясаттанушы Рафаэль Саттаров POLITIK Орталық Азия басылымына берген түсініктемесінде Өзбекстан мен Қазақстан басшыларын шақыру алғашында тосын көрінгенімен, бұл қадамды осы елдердің АҚШ-пен қарым-қатынасының серпіні және Вашингтондағы лоббистік белсенділігінің артуы тұрғысынан қарастырғанда қисынды екенін айтты.
Сарапшының еске салуынша, Трамп бұған дейін G20 мүшесі саналатын ОАР билігін қатаң сынға алып, осы елде өткен саммитке бойкот жариялаған. Ол ОАР басшылығын антиамерикалық көңіл-күйдің өсуін қолдады және «ақ нәсілділерге қарсы геноцидке» жол берді деп айыптаған.
Саттаровтың айтуынша, Трамп Өзбекстан мен Қазақстан президенттерін шақыру арқылы ОАР-ға қатысты сынының нәсілшілдік сипатта емес екенін, керісінше ел билігінің әрекеттері мен ішкі ахуалға байланысты екенін көрсеткісі келеді. Оның үстіне, Трамп командасында Африка ұлттық конгресі (АНК) билігі тұсында ОАР іс жүзінде инфрақұрылымдық үзілістері жиі болатын «сәтсіз мемлекетке» (failed state) айналды және G20 мүшелігіне қойылатын талаптарға барған сайын аз сәйкес келеді деген пікір қалыптасқан. Демек, оны алмастыра алатын елдер жеткілікті.
Мәселенің тағы бір қыры – Вашингтонның Орталық Азияға қатысты саясаты. Байден тұсында да, Трамп кезінде де АҚШ өңір елдерінің Қытайға толықтай тәуелді болып кетуіне жол бермеуге тырысып келеді. Бұл әсіресе ресурстар мен сирек кездесетін металдар үшін бәсеке күшейген жағдайда маңызды. Сондықтан Вашингтон элитасы аймақ елдерімен қарым-қатынасты жаңаша құрып, ал бұл мемлекеттер өз кезегінде ынтымақтастықты күшейтуге белсенді түрде қадам жасап отыр, деп түсіндіреді саясаттанушы.
Саттаровтың пікірінше, саммитке қатысу Қазақстан мен Өзбекстанға «саяси ұпай жинаудан» басқа айтарлықтай практикалық пайда әкелуі екіталай. Алайда олардың ресми медиасы мұны «Мирзиёев пен Тоқаевтың көреген басшылығы арқасында жаһандық ықпалдың артқаны» ретінде көрсетеді, деп түйіндеді ол.
2025 жылдың қарашасында Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Түрікменстан және Тәжікстан басшылары Вашингтонға барып, «С5+1» саммитіне қатысқан болатын.