Munarmedia.kz. 16.09.2026.ASTANA Қазақстанда жұмысқа орналасу кезінде азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған жаңа талап енгізілді. Енді белгілі бір санаттағы адамдар жұмыс берушіден еңбек шартын жасасудан бас тарту себебін жазбаша түрде түсіндіруді талап ете алады.
Бұл норма Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің 25-бабында бекітілген. Оған сәйкес, жүктілік, үш жасқа дейінгі баласының болуы, кәмелетке толмау немесе мүгедектік еңбек шартын жасасу құқығын шектеуге негіз болмауы тиіс. (Әділет)
Кімдер жазбаша түсініктеме талап ете алады?
Заң бойынша мұндай құқық:
жүкті әйелдерге;
үш жасқа дейінгі баласы бар азаматтарға;
кәмелетке толмағандарға;
мүгедектігі бар адамдарға беріледі.
Егер осы санаттарға жататын азаматты жұмысқа қабылдаудан бас тартылса, оның талабы бойынша жұмыс беруші бас тарту себебін жазбаша түрде хабарлауға міндетті. (Әділет)
Бұл ретте жұмыс беруші кез келген жағдайда қызметкерді жұмысқа алуға міндетті деген сөз емес. Еңбек заңнамасында белгілі бір жұмыстарға біліктілік, денсаулық жағдайы, жас ерекшелігі және басқа да талаптарға байланысты шектеулер қарастырылған.
Мысалы, медициналық қорытынды бойынша адамның денсаулығына сәйкес келмейтін жұмысты атқаруға жол берілмейді. Сондай-ақ кәмелетке толмағандарға ауыр, зиянды немесе қауіпті жұмыстардың бірқатарына қатысты арнайы шектеулер бар. (Әділет)
Жұмыс беруші нені ескеруі керек?
Еңбек кодексі жұмысқа қабылдау кезінде құқықтар мен мүмкіндіктер теңдігін бұзуға тыйым салады. Сондықтан жұмыс берушінің шешімі заңда көзделген талаптарға негізделуі қажет.
Мысалы, мүгедектігі бар адамның жұмысқа орналасуына мүгедектік фактісінің өзі кедергі болмауы тиіс. Негізгі өлшемдер қатарында кәсіби дағдылар, біліктілік және еңбек міндеттерін орындауға медициналық қарсы көрсетілімдердің болмауы аталады. (Правительство Казахстана)
Ал егер жұмыс берушінің әрекеті заң талаптарына қайшы деп есептелсе, азамат еңбек инспекциясына жүгініп, өз құқықтарын қорғау үшін белгіленген тәртіппен шағым бере алады. (Правительство Казахстана)
Заңдағы өзгеріс қашан енгізілді?
Еңбек кодексінің бұл нормасына өзгерістер 2026 жылғы 3 маусымдағы №295-VIII заңмен енгізілді. Заңда өзгерістің алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін 60 күнтізбелік күн өткен соң күшіне енетіні көрсетілген. (Әділет)
Осылайша, жұмыс іздеп жүрген жүкті әйелдер, үш жасқа дейінгі баласы бар азаматтар, кәмелетке толмағандар және мүгедектігі бар адамдар жұмысқа қабылданбаған жағдайда шешімнің себебін жазбаша түрде талап ете алады.
#Munarmedia #Қазақстан #ЕңбекЗаңы #Жұмыс #ЖұмысқаОрналасу #Құқық #ЕңбекҚұқығы #ЖұмысБеруші