Munarmedia.kz 11.01.2026 /Астана/ Бүгін жексенбі күні Павлодар, Қарағанды, Теміртау, Балқаш және Алматы қалаларында серуендеу уақытын қысқартқан жөн.
«Қазгидромет» РМК мәліметінше, 11 қаңтарда Қазақстанның 5 қаласында ауаның ластануына әкелетін қолайсыз метеорологиялық жағдайлар күтіледі.
Қаңтар айының басынан бері синоптиктер қазақстандықтарды ауаның қолайсыз жағдайы туралы екі рет ескерткен. Атап айтқанда, 2 қаңтарда Өскемен, Семей, Риддер, Алматы және Астанада ауаның ластануы тіркелгені хабарланған. Ал 3 қаңтарда мұндай жағдай елдің 11 қаласында болжанған.
Осыдан кейін Ұлттық статистика бюросы өткен жылы Қазақстан кәсіпорындары атмосфераға 2,2 млн тоннадан астам ластаушы зат шығарғанын мәлімдеді. Сонымен қатар ауаның аса жоғары деңгейде ластануының 26 дерегі тіркелген.
Ауаның ластануына қолайсыз метеорологиялық жағдайлар (ҚМЖ) — бұл зиянды заттардың таралуына кедергі келтіретін метеофакторлардың (желсіздік, тұман, инверсия, әлсіз жел) қысқа мерзімді үйлесімі. Мұндай жағдайда ластаушы заттар атмосфераның жерге жақын қабатында жиналып, ауаның сапасы төмендейді және адамдардың денсаулығына төнетін қауіп артады.
Ауа сапасы адамдардың денсаулығына тікелей әсер етеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) мәліметінше, қалалық және ауылдық жерлердегі атмосфералық ауаның ластануы ұсақ дисперсті қатты бөлшектердің түзілуіне әкеледі. Олардың әсері инсультке, жүрек-қан тамырлары ауруларына, өкпе обырына, сондай-ақ жедел және созылмалы тыныс алу жолдары ауруларына себеп болуы мүмкін.
Қазақстанның көптеген өңірлері мен қалаларында тұрғындар лас ауаға шағымдануда. Бұл мәселені шешу үшін билік халықтың денсаулығына зиян келтіріп отырған заңбұзушыларды жауапкершілікке тарту бағытында да жұмыс істеуі қажет.
Ауаның ластануы кезінде қала тұрғындарына мыналар ұсынылады:
– Көшеде, әсіресе жол бойында болатын уақытты қысқарту;
– Балаларға, жүкті әйелдерге, өкпе және жүрек аурулары бар адамдарға ұзақ серуендеуден бас тарту;
– Салауатты өмір салтын ұстанатындарға ашық ауадағы физикалық жүктемені шектеу.
Бұған дейін BES.media ауаның ластануын бақылау мәселесін жан-жақты зерттеп, нәтижесін арнайы жобада жариялаған. Материалда Қазақстанның ең ірі қаласы Алматының неге он жылдан астам уақыт бойы экологиялық тұзақта қалып отырғаны туралы мәселе көтеріледі.
Алматылықтар бас ауруы, аллергия және жиі суық тиюге шағымданады — бұның бәрі тыныстап жүрген ауамен байланысты. Алматы Қазақстандағы ең лас қалалар антирейтингінде тұрақты түрде көш бастап келеді.
Астананың көптеген тұрғындары да аллергиядан зардап шегуде. Елордадағы ересек халықтың 28 пайызы аллергиялық ринитпен ауырады, ал балалардың 20 пайызында терінің қабыну аурулары бар. Соңғы үш жылда қалада бронхиалды астмамен ауыратын ересектер саны 37 пайызға артқан.