Munarmedia.kz 12.03.2026 /Astana/ – АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы әскери операциялары басталғаннан кейін этникалық туркмендер Иранның солтүстік аймақтарынан Түркменстан шекарасына ағылған. Олар соғыс қауіпінен қашып, туыстарына қосылуды жоспарлағанымен, түркмен шекарашылары оларды кіргізбей отыр, деп хабарлады Радио Свобода.
Басылым Түркменстан шекарасындағы аты аталмаған әскери қызметкердің сөзін келтіреді. Оның айтуынша, «Шекаралас аймақтардағы туркмендер туыстарымен кездесу үшін шекараны кесіп өтуге тырысады. Күніне ондаған адам кеден бекеттері жанында жиналады, өз жағдайларын түсіндіріп, Түркменстанға өтуге рұқсат беруді сұрайды. Алайда бізге босқындарды өткізбеу туралы нақты нұсқау берілген. Командирлер бұл пәрменді Ашхабадтан алғанымызды айтады».
Ресми Ашхабад Түркменстанға Ираннан келген туркмен босқындары мәселесін әлі ресми түрде түсіндірген жоқ.
Еске салсақ, 2025 жылғы маусымда Израиль Иранға шабуыл жасаған кезде Түркменстанның шекара аймақтарынан полиция күші қосымша жіберіліп, Иран жағынан келген босқындардың кеден бекеттерінен тыс өту әрекеттерін бақылауға алғаны хабарланған.
2026 жылғы 4 наурызда Түркменстан Сыртқы істер министрлігі Ашхабад Ираннан 16 елден келген 200-ден астам адамды эвакуациялағанын хабарлаған. Түркменстан тарапынан келгендер толық сүйемелдеумен қамтылып, қонақ үйлерде орналастыру, тамақтандыру және келесі бағытқа көшіру ұйымдастырылған. Эвакуация үшін Ашхабадқа шекарада «Сарахс», «Артық — Лютфабад», «Гаудан — Баджгиран», «Акяйла — Инчебурун» және «Алтын Асыр — Инчебурун» сияқты 5 өткел ашылған.
Ашық дереккөздерге сәйкес, Ирандағы туркмендер саны азербайджандықтардан кейінгі ең көп түркі халықтарының бірі болып саналады. Олар тарихи-географиялық Түркмен даласы (Туркменсахра) аймағында шоғырланып өмір сүреді. Бұл аймақ Каспий теңізінің оңтүстік-шығыс жағалауындағы Бандар-э-Торкаман қаласынан басталып, Голестан провинциясының бір бөлігін, Солтүстік Хорасан провинциясының қалалары мен ауылдарын қамтып, Хорасан-э Разави провинциясындағы Деррегез қаласына дейін созылады.
Ирандағы туркмендер саны туралы нақты мәлімет жоқ. Әртүрлі бағалауларға сәйкес, елде 1,5 млн-нан 3 млн-ға дейін туркмен тұрады.