Munarmedia.kz 01.08.2026 | ASTANA Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі Астана халықаралық әуежайының авиациялық отын жеткізушілермен жұмысында монополияға қарсы заңнаманы бұзу деректерін анықтады.
Агенттіктің мәліметінше, әуежай авиаотын жеткізушілерден экономикалық тұрғыдан негізделмеген міндетті алым өндіріп отырған. Жеткізушілердің бұл төлемнен бас тартуына мүмкіндік болмаған, өйткені балама инфрақұрылым болмаған.
Тергеу барысында аталған алым көлемі бірнеше рет өзгергені белгілі болды. Алғашында оның мөлшері бір тонна үшін 16 240 теңге болса, кейін 77 852 теңгеге дейін ұлғайтылған. Кейінірек бұл сома 60 137 теңгеге дейін төмендетілген.
Агенттік мұндай тәжірибе нарық қатысушыларына қосымша қаржылық жүктеме түсіріп, авиациялық отын бағасының өсуіне және түпкілікті тұтынушылар үшін әуе билеттері құнының қымбаттауына тәуекел туғызғанын атап өтті. Сонымен қатар жеткізушілерде бұл төлемнен бас тартудың нақты мүмкіндігі болмаған.
Осыған байланысты әуежайдың әрекеті монополиялық жағдайды теріс пайдалану ретінде бағаланды. Бірінші сатыдағы сот Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі жүргізген тергеп-тексеру нәтижелерін заңды деп таныды.
Қазақстанда авиациялық отынның жоғары бағасы соңғы жылдары ішкі әуе тасымалы құнының негізгі факторларының бірі болып келеді. Бұған дейін Сенаттағы талқылаулар барысында әуе билетінің жалпы құнының шамамен 36,5 пайызы авиациялық отынға тиесілі екені айтылған.
Монополияға қарсы орган бұған дейін көптеген әуежайлардың тәуелсіз отын жеткізушілеріне сақтау инфрақұрылымын пайдалануға шектеу қойғанын, бұл нарықтағы бәсекені әлсіретіп, жоғары бағаның сақталуына ықпал еткенін мәлімдеген болатын.
Әуе билеттерінің қымбаттығы қазақстандық жолаушылар тарапынан жиі сынға ұшырап келеді. Осыған байланысты 2025 жылы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі елдегі 11 әуежайға қатысты авиациялық отын бағасына байланысты тергеу бастаған.
Ал 2026 жылдың қаңтарында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанда авиациялық керосиннің жоғары бағасын сынға алып, мұнай өндіруші ел бола тұра, авиациялық отын бағасы мұнай өндірмейтін мемлекеттерден жоғары болуы қисынсыз екенін мәлімдеген болатын.