Munarmedia.kz | 19.08.2026 | ASTANA— Әскерге ұлын аттандыру — әрбір ата-ана үшін үлкен толғаныс. Бір жағынан, перзентінің амандығын ойлаған әкелік алаңдаушылық болса, екінші жағынан, азамат ретінде Отан алдындағы борышын өтеуіне деген сенім бар.
«Әскерге ұлымды бердім. Бұл — мен үшін жай ғана азаматтық міндет емес, әкелік жауапкершіліктің үлкен сынағы» дейді саясаттанушы, журналист Баяжума Асылбек.
Оның пікірінше, әскери қызмет жас адамның азамат болып қалыптасуына ықпал ететін маңызды өмір мектебі. Тәртіп, жауапкершілік, төзімділік, командалық рух пен қиындыққа бейімделу секілді қасиеттердің барлығы кейінгі өмірде де қажет.
Мықты армия — бейбітшіліктің кепілі
Қазіргі әлемдегі геосаяси ахуал мемлекеттердің қауіпсіздік мәселесіне деген көзқарасын өзгертті. Украинадағы соғыс, Таяу Шығыстағы қақтығыстар және әлемнің әр өңіріндегі геосаяси текетірестер бейбітшіліктің қаншалықты маңызды екенін көрсетті.
Бүгінгі соғыс ұғымы да бұрынғыдан өзгерді. Қазіргі қақтығыстарда танк пен артиллериямен қатар ұшқышсыз ұшу аппараттары, дәлдігі жоғары қару, спутниктік барлау, радиоэлектрондық күрес, киберқауіпсіздік және әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері шешуші рөл атқарады.
Сондықтан заманауи армияның қуаты сарбаздардың санымен ғана өлшенбейді. Әскердің технологиялық жарақтануы, басқару жүйесі, барлау мүмкіндігі, жеке құрамның кәсіби даярлығы мен жедел әрекет ету қабілеті маңызды.
Қазақстан бейбітшілік пен тұрақтылықты жақтайтын мемлекет ретінде ешкімнің аумағына көз тігіп отырған жоқ. Дегенмен бейбітшілікті сақтау үшін елдің оны қорғауға қабілетті болуы қажет.
Қазақстанның географиялық орналасуы да қауіпсіздік мәселесіне ерекше жауапкершілікпен қарауды талап етеді. Еуразияның ортасында орналасқан ел ретінде Қазақстан үшін ұлттық қауіпсіздік пен қорғаныс қабілеті стратегиялық маңызға ие.
Әскери авиация мен әуе қорғанысының рөлі артып келеді
Қазіргі заманда әуе кеңістігін қорғау мемлекеттің қорғаныс қабілетінің маңызды құрамдас бөлігіне айналды.
Ұшқышсыз аппараттар мен жоғары дәлдіктегі қарулардың дамуы әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелерін жетілдіруді талап етеді. Әуе кеңістігін бақылау, ықтимал қауіптерді дер кезінде анықтау және тиісті әрекет ету — ұлттық қауіпсіздіктің маңызды бағыттарының бірі.
Осы тұрғыдан алғанда Қорғаныс министрі Дәурен Қосановтың кәсіби тәжірибесі назар аудартады. Ол әскери қызметін жойғыш-ұшқыш ретінде бастап, авиациялық база командирі, Әскери-әуе күштерінің қолбасшысы және Әуе қорғанысы күштерінің бас қолбасшысы секілді жауапты қызметтер атқарған.
Қорғаныс саласының алдында бүгінде әуе шабуылына қарсы қорғанысты күшейту, ұшқышсыз ұшу аппараттары бөлімшелерін дамыту, әскери инфрақұрылымды жаңарту және заманауи технологияларды енгізу сияқты міндеттер тұр.
Армияның күші — қаруда ғана емес
Мықты армияны тек жаңа әскери техникамен өлшеу жеткіліксіз.
Шын мәнінде қуатты армия — сарбазының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, әскери қызметшінің құқықтарын қорғайтын, офицерлердің кәсіби дамуына мүмкіндік беретін және қоғамның сеніміне ие жүйе.
Осы ретте әскери полицияның қызметі ерекше маңызға ие.
Әскери полиция құқық бұзушылықтардың алдын алу, әскери бөлімдердегі тәртіпті бақылау, әскери қызметшілердің құқықтық сауатын арттыру және қызмет қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытында жұмыс жүргізеді.
Әскери қызметке жаңадан келген жастардың бейімделуі де назардан тыс қалмауы тиіс. Себебі сарбаздың психологиялық және әлеуметтік тұрғыдан ортаға бейімделуі оның әскери қызметті сапалы атқаруына тікелей әсер етеді.
Ата-аналардың «Балам аман бола ма?» деген сауалы да осы мәселемен байланысты.
Сондықтан әскери дайындықпен қатар, әскери қызметшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, құқықтарының сақталуы және заң талаптарының орындалуы тұрақты бақылауда болуы қажет.
Жастардың әскерге деген көзқарасы маңызды
Қоғамда әскери қызметке деген көзқарас әртүрлі. Алайда жастарды әскерден қашуға емес, Отан алдындағы борышын абыроймен өтеуге тәрбиелеу — ортақ міндет.
Әскер жас адамға тәртіпті сақтауды, белгіленген уақытта әрекет етуді, командалық жұмысқа бейімделуді және қиындыққа төтеп беруді үйретеді.
Ең бастысы, әскери орта жас жігітке жеке жауапкершілікпен қатар ортақ мақсаттың маңызын түсіндіреді.
«Мен» деген түсініктен «біз» деген ұғымға көшу — азаматтық қалыптасудың маңызды кезеңі.
Әрине, армиядағы барлық мәселе шешілді деуге болмайды. Кез келген үлкен жүйеде жетілдіруді қажет ететін бағыттар бар. Сондықтан әскери саладағы кемшіліктерді ашық айту, проблемаларды шешу және оң өзгерістерді қолдау — қоғамның азаматтық ұстанымының көрінісі.
Болашақ армия — технологиялық әрі кәсіби армия
Қазақстан армиясының болашағы заманауи технологиялармен тығыз байланысты.
Жасанды интеллект, ұшқышсыз аппараттар, заманауи байланыс құралдары, спутниктік бақылау, радиоэлектрондық күрес және киберқауіпсіздік бағыттарын дамыту қажеттілігі артып келеді.
Болашақ сарбаз тек қару қолдануды білетін жауынгер емес, технологияны меңгерген маман болуы керек.
Ал офицерден тек бұйрық беретін командир болу жеткіліксіз. Ол стратегиялық ойлайтын, шешім қабылдай алатын, технологияны түсінетін және жеке құрамды соңынан ерте алатын көшбасшы болуы тиіс.
Сондықтан Қазақстан армиясының бәсекеге қабілеттілігі адам капиталы мен технологиялық жаңғырудың қатар жүруіне байланысты.
«Азамат болып келсін»
Әскерге ұлын шығарып салған әке үшін ең басты тілек — оның амандығы.
Бірақ бұған қоса әр ата-ана баласының әскери бөлімнен өмірлік тәжірибесі толысқан, жауапкершілігі артқан, тәртібі қалыптасқан азамат болып оралғанын қалайды.
Елін сүйетін, мемлекеттік рәміздерді құрметтейтін, қиындыққа мойымайтын, қасындағы жолдасына қолдау көрсете алатын азамат болып қалыптасуы — әскери қызметтің маңызды нәтижелерінің бірі.
«Мен баламды біреуге қарсы соғысу үшін емес, өз елін қорғауды үйрену үшін әскерге бердім», — дейді Баяжума Асылбек.
Қазақстанға соғыс емес, бейбітшілік қажет. Бірақ бейбітшілікті бағалайтын мемлекет оны қорғауға дайын болуы керек.
Отан қорғау — тек әскери міндет емес. Ол — азаматтың ар-намысы мен жауапкершілігі.
Ата-бабамыз ұлан-ғайыр даланы қорғап, кейінгі ұрпаққа тәуелсіз ел болудың негізін қалдырды. Бүгінгі ұрпақтың міндеті — сол мемлекеттің қауіпсіздігін сақтау, ел шекарасын қорғау және бейбіт өмірдің қадірін білу.
Әр ата-ана баласын әскерге сеніммен аттандырғанда, мемлекет те сол сенімді ақтауға тиіс. Сарбаздың құқығы мен қауіпсіздігін қорғау, кәсіби әскери кадрларды даярлау және заманауи технологияларды енгізу — осы міндеттің ажырамас бөлігі.
Отанды қорғау — ұлға жүктелген қасиетті аманат. Ал сол аманатты абыроймен арқалау — әр азаматтың парызы.
Баяжума Асылбек, саясаттанушы, журналист
#MunarmediaKz #ASTANA #Қазақстан #ОтанҚорғау #ҚазақАрмиясы #ҚарулыКүштер #Әскер #Қорғаныс #ҰлттықҚауіпсіздік #Патриотизм #Сарбаз #ӘскериҚызмет