Munarmedia.kz.10.10.2026.ASTANA-Антарктидадағы қардың еруіне климаттың жылынуымен қатар тірі ағзалардың да әсері бар. Ғалымдар пингвиндердің саңғырығы қар бетінде өсетін микроскопиялық балдырлардың көбеюіне ықпал етіп, мұзды құрлықтағы қардың тезірек еруіне себеп болуы мүмкін екенін анықтады.

Зерттеушілердің мәліметінше, пингвиндердің гуаносы деп аталатын саңғырығында фосфаттар мен балдырлардың өсуіне қажетті басқа да қоректік заттар бар. Олар қар бетіндегі микроскопиялық балдырларға табиғи тыңайтқыш ретінде әсер етеді.

Балдырлар көбейген сайын қардың түсі өзгеріп, ақ беткейлер жасыл немесе қызыл реңкке енеді. Мұның климат үшін маңызы бар: ақ қар күн сәулесінің басым бөлігін кері шағылыстырса, түрлі түсті балдырлармен көмкерілген қар күн энергиясын көбірек сіңіреді. Соның салдарынан қар қызып, еру үдерісі жылдамдауы мүмкін.

Зерттеу деректеріне сәйкес, қызыл балдырлар өскен қар таза ақ қарға қарағанда күн энергиясын шамамен 20 пайызға, ал жасыл балдырлар басқан қар 40 пайызға көбірек сіңіреді.

Пингвиндер саңғырығы табиғи тыңайтқыш қызметін атқарады

Ғалымдар зерттеу үшін Батыс Антарктика түбегінің жағалауынан қызыл және жасыл түсті қар үлгілерін жинаған. Үлгілер пингвиндер мекендейтін колониялардың маңынан да, олардан алыс аумақтардан да алынған.

Зертханалық талдау жасыл қардың құрамында балдырлардың өсуіне қажетті фосфаттар едәуір көп екенін көрсетті. Бұл пингвиндер колонияларының маңындағы қоректік заттардың мөлшері мен қардағы балдырлардың таралуы арасында байланыс бар екенін аңғартады.

Зерттеу жетекшісі, Боулдердегі Колорадо университетінің ғалымы Алия Ханның айтуынша, пингвиндердің саңғырығы тыңайтқыш тәрізді әсер етіп, қар бетінде жасыл балдырлардың тығыз шоғырларының қалыптасуына жағдай жасайды.

Климаттың жылынуы үдерісті күшейтуі мүмкін

Ғалымдар климат жылынған сайын қар балдырларының таралу аймағы кеңеюі ықтимал екенін ескертеді. Егер балдырлар бұрынғыдан үлкен аумақтарды қамтыса, күн энергиясын сіңіру мөлшері де артып, қардың еруіне қосымша әсер етуі мүмкін.

Алайда бұл құбылыстың Антарктидадағы жалпы мұз бен қар көлемінің өзгеруіне қаншалықты ықпал ететіні әзірге белгісіз. Қазіргі қардың еруін болжау модельдерінде балдырлардың мұндай биологиялық әсері толық ескерілмейді.

Зерттеудің басты түйіні — Антарктидадағы қардың еруі тек ауа температурасына ғана байланысты емес. Қардың түсі, оның құрамындағы микроағзалар және пингвиндер сияқты тіршілік иелерінің экожүйеге ықпалы да маңызды болуы мүмкін.

Дегенмен пингвиндер саңғырығының бүкіл құрлық көлеміндегі қардың еруіне қосатын үлесін нақты бағалау үшін қосымша зерттеулер қажет.

#Munarmedia #Антарктида #Пингвиндер #КлиматӨзгерісі #Ғылым #Экология