Munarmedia.kz 10.07.2025 /Астана/-Қазақстанда тұрғын үй мәселесі, әсіресе әлеуметтік осал топтар үшін, әлі күнге дейін ең өткір проблемалардың бірі болып тұр. Мемлекет бұл түйткілді жаңа үй салу немесе екінші нарықтан пәтер сатып алу арқылы шешуге тырысқанымен, кей өңірлерде шенеуніктердің қадамдары шын мәнінде көпбалалы отбасылар мен мүгедектігі бар жандардың қамын ойлаудан гөрі күмәнді схемаларға ұқсайды.
Степногорскідегі соңғы жағдай соның айқын мысалы. Мұнда жергілікті бюджет есебінен сатып алынатын көпқабатты үйдің әр пәтері мемлекетке екі, тіпті үш есе қымбатқа түсуі мүмкін.
Алғашқы тендер: күмәнді талаптар
2024 жылдың қаңтарында Степногорск қаласының мемлекеттік активтер және сатып алу бөлімі көппәтерлі тұрғын үй сатып алуға конкурс жариялады. Тапсырыс беруші – қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары және тұрғын үй инспекциясы бөлімі. Бюджеттен бұл мақсатқа 223 миллион теңге бөлінді.
Техникалық сипаттамада:
-
9 қабатты,
-
жалпы ауданы кемінде 4957 шаршы метр,
-
бөлек тұрған ғимарат,
-
электр, су, жылу және кәріз жүйелері орталықтандырылған,
-
қабырғалары кірпіштен, жабындары темірбетон плитадан болуы тиіс екені көрсетілген.
Үйдің ешқандай қарызы болмауы және салынған жылы 1974 жылдан аспауы қажет деп жазылған. Яғни, нысанның жаңа болуын қалаған жоқ.
Ең қызығы – техқұжатта нақты мекенжай, төртінші шағын аудан көрсетілген. Бұл талап тікелей бір ғана ғимаратқа «тігілген» құжат әсерін қалдырды.
Жаңа конкурс – қымбат баға
Алайда, өтінімдерді қабылдау аяқталмай жатып, тапсырыс беруші конкурсты тоқтатты. Себебі ресми түсіндірілмегенімен, бұл лотқа артық назардың түсуі ықтимал.
Бірақ арада екі ай өткенде, 2024 жылдың 20 наурызында, дәл сол бөлім жаңа конкурс жариялады. Бұл жолы бюджеттен бөлінген сома – 250 миллион теңге. Техникалық талаптардағы сөздер сәл өзгергенімен, мәні – сол баяғы үй.
Осылайша, бастапқы 223 миллион теңгенің орнына, дәл сол ғимаратты 27 миллион теңгеге қымбат бағада сатып алу көзделді. Егер шартты түрде әр пәтердің аумағын есептесек, біреуінің құны шамамен 25 миллион теңгеге шығады – бұл жергілікті нарық бағасынан екі-үш есе жоғары.
Мұндай мысалдар бюджеттік сатып алулардың ашықтығына қатысты сұрақтарды көбейтеді. Әлеуметтік осал топтарға арналған үйдің әр шаршы метрі қымбаттаған сайын, кезек күткен жүздеген отбасы үшін баспанаға қол жеткізу мүмкіндігі кейінге шегеріледі.
Степногорскідегі бұл жағдай жергілікті атқарушы органдардың сатып алу саясатына және оның тиімділігіне қайта қарау қажеттігін айқын көрсетіп отыр.
Егер қаласаңыз, мен осы материалдың жалғасын зерттеу форматында жазып, нақты есеп-қисап пен ықтимал жемқорлық тәуекелдерін де қоса аламын. Бұл мақалада тек жария деректерді ғана қолдандым.