АСТАНА. Munarmediа.kz – Қазақстанда сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары туралы хабарлап, оны анықтауға немесе жолын кесуге ықпал еткен азаматтарға біржолғы ақшалай сыйақы төлеу жүйесі қолданылады. 2026 жылы оның ең жоғары мөлшері 17,3 млн теңгені құрайды.
Қолданыстағы ережеге сәйкес, сыйақы мөлшері құқық бұзушылықтың ауырлығына және келтірілген залалдың немесе пара сомасының көлеміне байланысты белгіленеді. 2026 жылы бір айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 4 325 теңге болып отыр. (Adilet)
Қанша сыйақы төленеді?
Егер параның, келтірілген залалдың немесе ұсынылған жеңілдіктер мен көрсетілген қызметтердің құны 1 000 АЕК-тен аспаса, сыйақы мөлшері мынадай:
әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылығы үшін – 30 АЕК немесе 129 750 теңге;
онша ауыр емес қылмыс үшін – 40 АЕК немесе 173 000 теңге;
орташа ауырлықтағы қылмыс үшін – 50 АЕК немесе 216 250 теңге;
ауыр қылмыс үшін – 70 АЕК немесе 302 750 теңге;
аса ауыр қылмыс үшін – 100 АЕК немесе 432 500 теңге.
Ал параның, залалдың немесе тиісті жеңілдіктер мен қызметтердің құны 1 000 АЕК-тен асқан жағдайда, сыйақы оның 10 пайызы мөлшерінде есептеледі. Алайда төлем көлемі 4 000 АЕК-тен, яғни 2026 жылғы есеппен 17,3 млн теңгеден аспайды. (Adilet)
Ақшаны бірден ала алмайды
Сыбайлас жемқорлық туралы арыз жазудың өзі сыйақы алуға жеткіліксіз. Берілген ақпарат расталып, оның негізінде тиісті процессуалдық шешім қабылдануы қажет.
Атап айтқанда, кінәлі адамға қатысты әкімшілік жаза қолдану туралы заңды күшіне енген сот қаулысы, заңды күшіне енген айыптау үкімі немесе қылмыстық істі ақталмайтын негіздер бойынша тоқтату туралы қаулы болуы тиіс. (Государственный сайт Казахстана)
Сыйақы алу үшін азамат тиісті органға өтініш беріп, жеке куәлігін және теңгедегі банктік шотының деректерін ұсынуы қажет. Комиссия өтінішті қарап, шешім қабылдағаннан кейін уәкілетті орган басшысы тиісті бұйрық шығарады. Ақшалай сыйақы осы бұйрықтан кейін бір ай ішінде банк шотына аударылады. (Adilet)
Кімдерге сыйақы берілмейді?
Жалған ақпарат берген, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылығына өзі қатысқан немесе тиісті органдармен құпия түрде ынтымақтастық орнатып қойған адамдарға мұндай сыйақы төленбейді.
Айта кетейік, қолданыстағы қағидалар тек сыбайлас жемқорлық фактісі туралы хабарлаған адамдарды ғана емес, жемқорлық құқық бұзушылықты анықтауға, жолын кесуге, ашуға немесе тергеп-тексеруге елеулі ықпал еткен азаматтарды да ынталандыруды көздейді. (Adilet)
2025 жылы Қазақстанда сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлаған 61 адам жалпы 24,2 млн теңге көлемінде сыйақы алғаны хабарланған.
#Munarmedi #Астана #Қазақстан #СыбайласЖемқорлық #ЖемқорлыққаҚарсыКүрес #Құқық #Заң #Сыйақы #АЕК #Қоғам