Munarmedia.kz.24.09.2026.ASTANA

Түрікменстан Каспий теңізі арқылы өтетін халықаралық көлік бағыттарындағы өз үлесін арттыруға күш салып отыр. Ашхабад теміржол тасымалын дамытып қана қоймай, БҰҰ аясында халықаралық сауда-логистика орталығын құру бастамасын да көтерген.

Бұл қадамдар Орталық Азия арқылы өтетін транзиттік жүк ағындары үшін Қазақстан мен Түрікменстан арасындағы бәсекелестікті күшейтуі мүмкін. Алайда Түрікменстанның бастамасы Қазақстанды қолданыстағы бағыттан ығыстырады немесе транзиттік кірісін азайтады деген тұжырым жасауға әзірге жеткілікті ашық дерек жоқ.

Қытай жүктері Түрікменстан арқылы өтетін бағытпен де тасымалдана бастады

Қытай оңтүстік бағыттағы Орта дәліз арқылы жүк тасымалдаудың пилоттық жобасын бастағанын хабарлаған. Бұл бағыт Өзбекстан мен Түрікменстан арқылы Әзербайжанға шығады.

Аталған бағыт Қытайдан Еуропаға жүк жеткізудің балама жолы ретінде қарастырылып отыр. Жарияланған ақпаратқа сәйкес, ол Қазақстанның Каспий арқылы өтетін дәстүрлі бағытымен салыстырғанда жеткізу уақытын бір күнге қысқартуы мүмкін.

Түрікменстан үшін бұл – елдің транзиттік әлеуетін арттыруға және халықаралық жүк тасымалынан түсетін кірісті көбейтуге мүмкіндік.

Бұған дейін, шілде айында Түрікменстан президенті Сердар Бердімұхамедовтің Бакуге сапары кезінде де Ашхабадтың Каспийдегі теңіз тасымалы үлесін арттыру ниеті сөз болған еді.

Ашхабад БҰҰ аясында халықаралық логистика орталығын құрмақ

Түрікменстан Сыртқы істер министрлігінің Халықаралық ұйымдар департаментінің басшысы Ровшен Аннабердиев елде БҰҰ қамқорлығымен халықаралық сауда, логистика және ынтымақтастық орталығын құру жоспары бар екенін мәлімдеген.

Сыншылар бұл бастама қолданыстағы Транскаспий халықаралық көлік бағытының басқару тетіктерін өзгертуге ұласуы мүмкін деп болжайды. Дегенмен орталықтың нақты өкілеттігі, жұмыс тәртібі және қазіргі транзиттік құрылымға ықпалы әзірге толық жарияланбаған.

Транскаспий халықаралық көлік бағыты Еуропа мен Азияны Каспий теңізі арқылы байланыстырады. Оның негізгі тармақтарының бірі Қазақстан аумағы мен Ақтау және Құрық порттары арқылы өтеді. Түрікменстан бағыты осы дәліздің балама тармағы саналады.

«Türkmen ýigidi Serdar» арнасының бағалауынша, Түрікменстан соңғы жылдары осы бағыттағы жүк ағынының бір бөлігін өзіне тартуға тырысып келеді.

Қазақстан мен Түрікменстанның транзиттік мүдделері тоғыса ма?

Транскаспий бағытының дамуына Қазақстан мен Түрікменстаннан бөлек, АҚШ пен Еуропалық одақ та мүдделі. Еуропалық одақтың «Global Gateway» бастамасы аясында халықаралық көлік және логистика байланыстарын дамытуға басымдық беріліп отыр.

Алайда Түрікменстанның БҰҰ аясындағы жаңа бастамасын АҚШ пен Еуропалық одақтың қалай қабылдайтыны әзірге белгісіз. Халықаралық логистикаға қосымша басқару тетіктерін енгізу мәселесі де талқылауды қажет етеді.

Түрікменстанның халықаралық ұйымдардағы бастамаларын Ресей, Әзербайжан, Түркия, Қытай және Орталық Азия елдері қолдап келеді. Оңтүстік Корея да БҰҰ Бас Ассамблеясы аясында Ашхабадтың бірқатар ұсынысын қолдаған.

Сеул Орталық Азиядағы көлік жобаларына қызығушылық танытып отыр

Түрікменстан президенті Сердар Бердімұхамедовтің Оңтүстік Кореяға сапары кезінде кореялық компаниялардың Шығыс–Батыс және Солтүстік–Оңтүстік бағыттарындағы көлік-транзиттік инфрақұрылым жобаларына қатысу мәселесі талқыланған.

Бердімұхамедов Оңтүстік Корея басшысы Ли Чжэ Мёнмен кездесуінде осы саладағы ынтымақтастықты кеңейтуді қолдайтынын білдірген.

Ал Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Сеулге Қытайдың Ляньюньган портындағы қазақстандық терминалдан Кавказдағы TRIPP дәлізіне дейінгі логистикалық бағытты дамыту жөнінде ұсыныс жасаған.

Сонымен қатар Қазақстан мен Оңтүстік Корея арасындағы ынтымақтастық аясында Пусан порты мен Қазақстанның Каспий теңізіндегі порттары арасындағы байланысты дамыту мәселесі де көтерілген.

Бұл ұсыныстар Қазақстанның халықаралық транзиттік желілердегі орнын нығайтуға бағытталған. Ал Түрікменстанның балама бағыттарды дамытуы аймақтағы көлік-логистикалық бәсекелестіктің жаңа кезеңіне жол ашуы ықтимал.

Түйін: Орталық Азиядағы транзиттік бағыттар үшін бәсеке күшейіп келеді. Қазақстан үшін негізгі мәселе – жүк ағынын сақтап қана қоймай, Каспий порттарының өткізу мүмкіндігін, теміржол инфрақұрылымын және халықаралық серіктестік байланыстарын дамыту. Түрікменстанның жаңа бастамаларының нақты ықпалы олардың жүзеге асу барысына және халықаралық серіктестердің қолдауына байланысты болмақ.

Дереккөздер: «Синьхуа», Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі, БҰҰ жаңалықтары, сондай-ақ материалда аталған салалық ақпараттық арналар.

#Munarmedia #Қазақстан #Түрікменстан #ТранскаспийДәлізі #ОртаДәліз #Транзит #Логистика #КаспийТеңізі #Қытай #ОңтүстікКорея #ОрталықАзия #ӘлемЖаңалықтары
:::